* ( أَتى أَمْرُ اللَّه فَلا تَسْتَعْجِلُوه ، ) * ، [ فرمان خداى ، يعنى عذاب خداى آمد تعجيل مكنى . نضر بن حارث را روز بدر به صبر بكشتند ، ضحّاك گفت : امر اللَّه ، احكام و حدود و فرايض است ، و قوله : * ( فَلا تَسْتَعْجِلُوه ) * ] ( 1 ) چنان است كه گفت : وَلا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى ( 2 ) إِلَيْكَ وَحْيُه ، و اين قول ضعيف است براى آن كه در هيچ خبر نيامد كه صحابه استعجال كردند به احكام شرع پيش آن كه ( 3 ) فرود آمد ( 4 ) . امّا مستعجلان عذاب ( 5 ) بسيار بودند . * ( سُبْحانَه وَتَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ ) * ، منزّه است ( 6 ) و متعالى از آن كه به او ( 7 ) شرك آرند . و تسبيح در لغت بر چهار قسمت ( 8 ) آمد : يكى به معنى تنزيه و تبعيد ، مثل قوله : سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِه ( 9 ) ، و بيشتر لفظ « سبحان » بر اين معنى است ، و على هذا قول الشاعر : أقول لمّا جاءني ( 10 ) فخره سبحان من علقمة الفاخر و دوم به معنى استثناء فى قوله : لَوْ لا تُسَبِّحُونَ ( 11 ) ، اى هلَّا يستثنون ( 12 ) ، و سه‌ام ( 13 ) به معنى نماز ، فى قوله : فَلَوْ لا [ أَنَّه ] ( 14 ) كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ ( 15 ) أى من المصلَّين . و قوله : سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ( 16 ) ، و قوله : فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ . . . ( 17 ) ، چهارم به معنى نور ، چنان كه در حديث آمد : لولا سبحات وجهه ، اى نور وجهه . حمزه و كسائى خواندند . تشركون ، به « تا » ى خطاب ، حملا على قوله : * ( فَلا تَسْتَعْجِلُوه ) * ، و باقى قرّاء به « يا » . * ( يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِه ) * ، عامّهء قرّاء خواندند : « ينزّل » به ضمّ « يا » و كسر « زاء » من التّنزيل و اضافة الفعل إلى اللَّه تعالى ، و بيشتر مكّيان و بصريان به تخفيف

--> ( 1 ) . اساس : افتادگى دارد ، از قم آورده شد . ( 2 ) . آب : يقيضى . ( 3 ) . آز : پيش از آن كه . ( 4 ) . قم : فرو آمد . ( 5 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : از مشركان . ( 6 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب او . ( 7 ) . قم ، آج ، لب : با او . ( 8 ) . قم ، آز : قسم . ( 9 ) . سورهء بنى اسرائيل 17 آيهء 1 . ( 10 ) . آط ، آب ، آز : جاء فى . ( 11 ) . سورهء قلم 68 آيهء 28 . ( 12 ) . قم : تستثنون . ( 13 ) . آب ، آز ، آج ، لب : سيم . ( 14 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به قرآن مجيد تصحيح شد . ( 15 ) . سورهء صافّات 37 آيهء 143 . ( 16 ) . سورهء اعلى 87 آيهء 1 . ( 17 ) . سورهء نصر 110 آيهء 3 .