خداى تعالى داند كه او را در آن لطف است اين نهى بكند ( 1 ) تا آن لطف حاصل شود . و همچنين در معنى استعاذت نوح واجب نكند كه او پناه با خداى از آن دهد كه او تعاطى كرده باشد آن را ، بل روا بود كه پناه با خداى دهد [ از چيزى كه هرگز نكرده باشد ، چنان كه يكى از ما پناه با خداى دهد ] ( 2 ) از جذام و جنون و علتهاى ديگر ، و اگر چه هرگز او را از آن معنى چيزى ( 3 ) نبوده باشد . قوله : * ( قِيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنَّا وَبَرَكاتٍ ) * - الاية ، حق تعالى در اين [ 180 - ر ] آيت گفت : نوح را گفتند - و اين قول يا خدا گفته باشد يا فريشتگان به فرمان خداى : * ( اهْبِطْ ) * ، از كشتى فرود آى ، چون كشتى بمنزلت مركوبى نهاد ، نزول او را هبوط خواند از آن ، چون كسى كه از بلندى فرود آيد . * ( بِسَلامٍ ) * ، اى بسلامة . منّا ، يعنى در حالى كه حال سلامت بود ( 4 ) . و روا بود كه « با » به معنى « مع » باشد . * ( وَبَرَكاتٍ عَلَيْكَ ) * ، و بركاتى بر تو ، جمع بركت باشد ، يعنى ثبات خير و منافع ، من بروك البعير و هو ثباته و مقامه . * ( وَعَلى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ ) * ، و بر امّتانى كه با تواند . و « من » تبيين را باشد . * ( وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ) * ، و امّتانى و گروهى [ كه ] ( 5 ) از فرزندان اينان باشند و از پس اينان آيند كه ما ايشان را ممتّع و برخوردار خواهيم گردانيدن از جملهء كافران ( 6 ) كه در دنيا باشند ، آنگه ( 7 ) از ما ايشان را عذابى اليم ، دردناك ، مولم رسد . و جماعتى مفسّران گفتند : اين سلام متناول است آنان را كه در كشتى بودند ( 8 ) و فرزندان ايشان را از مؤمنان تا به دامن قيامت . و همچنين در مثل آن عذاب خواهند بودن هر چه از فرزندان آن قوم بودند از كافران تا به دامن قيامت . امّا قول آن كس كه گفت : آن عذاب همه را بر سبيل عقوبت بود بالغ را و طفل را ، قول او خطاست ، براى آن كه عذاب اگر چه عامّ بود ، و جهش مختلف بود ، عقلا را و كفّار را بر سبيل عقوبت بود بر كفر ايشان ( 9 ) ، و اطفال و مجانين و بهايم را و آنان را

--> ( 1 ) . اساس : نكند ، به قياس با نسخهء آو ، و اتّفاق جميع نسخ ، تصحيح شد . ( 5 - 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخه آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 3 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : او را آن علَّتها . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : باشد . ( 6 ) . مل ، لب ايشاناند . ( 7 ) . مل : آنگاه . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها با او . ( 9 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : عقلا را بر سبيل عقوبت بود و كفّار را بر كفرشان .