الشيخ أبو الفتوح الرازي

275

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

تبينى كه مىگويد : * ( سَآوِي إِلى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْماءِ ) * ، اوميد نجات مىداشت و روا مىداشت كه آن از جملهء عجايب جهان است ، پس از اين وجه ملجأ نشد . آنگه چون مدّت بر آمد - و گفتند : چهل روز بود - و گفتند : چهل روز از آسمان آب مىآمد و در هوا معلَّق مىاستاد ، و چهل شبان روز آب از زمين مىبرآمد آنگه : . . . فَالْتَقَى الْماءُ عَلى أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ ( 1 ) ، آنگه هر دو به هم آمد ( 2 ) ، چون همهء عالم آب بگرفت ، و گفتند : از كوهى كه از آن بلندتر نبود در زمين ، چهل گز بگذشت ، و همهء عالم خراب شد و همهء كافران هلاك شدند ، و خداى تعالى از ايشان انتقام كرد و كينه بكشيد و نوح متسلَّى ( 3 ) شد و قضاى خداى - جلّ جلاله - برفت ، وحى كرد بر زمين و آن بر سبيل توسّع باشد بقوله : * ( وَقِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ ) * ، گفتند : اى زمين آب خود فرو بر ، و اى آسمان آب باز گير . و بلع ، به گلو ( 4 ) فرو بردن باشد ، و اقلاع باز استادن باشد ، يقال : اقلع المطرو السّحاب اذا امسك . * ( وَغِيضَ الْماءُ ) * ، و آب بكاهانيدن ( 5 ) و به زمين فرو بردن ( 6 ) ، * ( وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ ) * ، و كشتى نوح بر كوه جودى راست شد و باستاد ، و گفتند : هلاك باد گروه ظالمان را . مجاهد گفت : كوهها متطاول شدند تا آب به ايشان نرسد ، مگر كوه جودى كه او سر فرو برد بر سبيل تواضع ، [ آب ] ( 7 ) از بالاى همهء كوهها برفت و به جودى نرسيد ، و اين بر سبيل تمثّل ( 8 ) باشد و چون رمزى ، تنبيها على التّواضع و ترك التّرفعّ . در خبر است كه : رسول - عليه السّلام - گفت : نوح - عليه السّلام - اوّل روز از رجب ( 9 ) در كشتى نشست ، و به روايتى : روز دهم از رجب نوح - عليه السّلام - با جملهء قومش آن روز روزه داشتند ، و كشتى ايشان را شش ماه مىگردانيد ، در اواخر ذو الحجّة ( 10 ) بر جودى باستاد . و در اخبار اهل البيت آمد كه : هژدهم ( 11 ) ذو الحجّة ( 12 ) بود ،

--> ( 1 ) . سورهء قمر ( 54 ) آيهء 12 . ( 2 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : بر هم آمدند . ( 3 ) . آج ، مج ، لب ، آز : مبتلا . ( 4 ) . گلوا / گلو . ( 5 ) . مل : بكاهانيد ، مج : بكاهانيدند . ( 12 - 6 ) . مل : فرو برد ، مج : فرو بردند . ( 7 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد . ( 8 ) . آز : تمثيل . ( 9 ) . آج ، لب ، آز : روز رجب . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : ذى الحجّة . ( 11 ) . آج ، آز : هشتدهم ، لب : هيجدهم .