باشد به لطف ( 1 ) از قبايح نه بر وجه حيلولت . نوح جواب داد و گفت : * ( لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه ) * ، امروز عاصم و مانع ( 2 ) نيست از فرمان خداى . * ( إِلَّا مَنْ رَحِمَ ) * . در او چند قول گفتند ، يكى آن كه : استثناى منقطع است ، و معنى آن است كه : * ( لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه إِلَّا مَنْ ) * رحمه [ به معنى لكن من رحمة ] ( 3 ) اللَّه فله من اللَّه عاصم . و وجهى ديگر آن كه : * ( لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه ) * ، عاصم به معنى معصوم است ، چنان كه : . . . عِيشَةٍ راضِيَةٍ ( 4 ) ، اى مرضيهء ، التّقدير : لا معصوم اليوم من امر اللَّه الَّا من رحمه اللَّه ، بر اين قول ، استثناى متّصل باشد . قولى دگر آن است كه : * ( لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه إِلَّا مَنْ ) * رحمنا بنجاتنا ، يعنى * ( لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه إِلَّا ) * اللَّه الَّذي رحمنا ( 5 ) و نجّانا من الغرق ، ايشان در [ اين ] ( 6 ) مناظره [ 179 - ر ] بودند كه موج بر آمد و ميان ايشان حايل شد و پسر غرق گشت ( 7 ) . اگر گويند : چگونه گفت نوح پسرش را كه ، با ما در كشتى آى با آن كه خداى تعالى او را نهى كرد كه كافران را در كشتى برد ؟ گوييم : از اين دو جواب است ، يكى آن كه : اين ، به شرط ايمان گفت ، گفت : ايمان آر و در كشتى آى تا نجات يا بى . جواب دوم آن كه : او منافق بود ، به ظاهر ايمان گفتى با نوح ، او گمان برد كه او مؤمن است . اگر گويند : پسر نوح چگونه ملجأ نشد ( 8 ) به ايمان [ با آن ] ( 9 ) احوال هايل كه مىديد ؟ جواب آن است كه گوييم : پسر نوح به آن حال نرسيده بود كه ملجأ شود ، و ملجأ آن كس شود كه او را علم ( 10 ) ضرورى حاصل شود ، به آن كه اگر خواهد كه آن فعل كند منع كنند او را ، يا مضرّتى عظيم به او رسد از هلاك و تلف ، و امّا نفعى عظيم عاجل ، چنان كه [ كسى را ] ( 11 ) گويند : نعم بگوى [ در جايى ] ( 12 ) كه تو را زيان ندارد و ملك همهء دنيا بستان ، و پسر نوح ندانست ( 13 ) آن ساعت كه هلاك خواهد شدن ،

--> ( 1 ) . مل : لفظ . ( 2 ) . اساس : نافع ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 11 - 6 - 3 ) . سورهء حاقّه ( 69 ) آيهء 21 . ( 4 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : شد . ( 5 ) . اساس : يرحمنا ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 7 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء مل ، افزوده شد . ( 8 ) . اساس : باشد ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 12 - 9 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد . ( 10 ) . آو ، بم : عاصم . ( 13 ) . آو ، بم : بدانست .