بر سر اين نافله‌اى مشك ده ، و نيز آن كه [ از ] ( 1 ) بقّال پاره‌اى برنج خرد قمطره‌اى ( 2 ) شكر [ 140 - ر ] بر سر آن زيادت نخواهد ( 3 ) . پس معلوم شد كه حسنى به استحقاق باشد و زيادت به تفضّل . * ( وَلا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلا ذِلَّةٌ ) * ، الرّهق الغشيان ، يقال : رهقه مكروه اذا غشيه و لحقه و رهقه دين اذا ركبه ، و منه : غلام مراهق اذا قارب ( 4 ) البلوغ ، و ارهقته كذلك ( 5 ) اذا غشّيته ( 6 ) ايّاه ، قال اللَّه تعالى : . . . فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَكُفْراً ( 7 ) . و القتر ، الغبار ، واحدها قترة ، و القتار رائحة المرق ، و الاقتار التضييق ( 8 ) فى المعيشة ، و ابن قترة نوع من الحيّات ( 9 ) سمّيت بذلك لاغبرارها بالتّراب ، قال الشّاعر : متوّج برداء الملك يتبعه موج ( 10 ) ترى ( 11 ) فوقه الرّايات و القترا [ حق تعالى گفت : نرسد به رويهاى ايشان گردى و مذلَّتى . عبد اللَّه عبّاس و قتاده ] ( 12 ) گفتند : سياهى روى خواست ، بعضى [ دگر ] ( 13 ) گفتند : كأبة ( 14 ) و كسوف گرفتگى و دژمى . و حسن بصرى خواند : قتر ، به سكون التّاء ( 15 ) ، و هما لغتان ، كالقدر و القدر ، و نيز مذلَّتى و صغارى به ايشان نرسد . * ( أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ ) * ، ايشان اهل بهشت باشند و در آن جا هميشه باشند و مخلَّد ( 16 ) باشند . قوله : * ( وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ ) * ، و آنان كه ايشان كسب سيّئات و بدى كنند ، حق تعالى بر عادت او در باب ترغيب و ترهيب و وعد و وعيد چون ذكر مؤمنان و مطيعان و جزاى ايشان بگفت ، عقيب آن ذكر كافران و عصاة و پاداشت ايشان گفت ، آيت اوّل در بيان ( 17 ) فضل خود كرد بر مؤمنان ، و در اين آيت بيان عدل خود

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : قمطرى . ( 3 ) . اساس : خواهد ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 4 ) . آج ، آز : اذا اقارب . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج و لب : ارهقه كذا ، مج ، لب : ارهقته كذا . ( 6 ) . آو ، آج ، بم ، مج ، آز : غشيه . ( 7 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 80 . ( 8 ) . آو ، آج ، بم ، آز : التضيق . ( 9 ) . اساس : الحيوان ، به قياس با نسخه آو ، تصحيح شد . ( 10 ) . اساس : هوج ، به قياس با نسخهء آج ، تصحيح شد . ( 11 ) . آج ، آز : يرى . ( 13 - 12 ) . اساس : افتادگى دارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد . ( 14 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : كاابه . ( 15 ) . اساس : به سكون تا الثا ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 16 ) . همهء نسخه بدلها : هميشه و مخلَّد . ( 17 ) . همهء نسخه بدلها : در آيت اوّل .