، تفصيل مىدهيم ( 1 ) آيات را و دلالات را براى قومى كه دانند و انديشه كنند . ابن كثير و ابو عمرو و حفص خواندند : * ( يُفَصِّلُ ) * ، به « يا » ردّا على اسم اللَّه تعالى ، و باقى قرّاء به « نون » على اخبار اللَّه تعالى من ( 2 ) نفسه على سبيل التّعظيم ، و قوله : * ( ما خَلَقَ اللَّه ذلِكَ ) * ، اين اشارت است به خلق دون اعيان ، چه اگر اشارت به اعيان بود [ ى ] ( 3 ) تلك گفتى ( 4 ) . * ( إِنَّ فِي اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ ) * ، در اختلاف شب و روز ، در اين سه قول گفتند : يكى آن كه ، اختلاف آمد شد ( 5 ) باشد ، براى آن كه بر خلاف يكديگر باشند چه قطع مسافت باشد در جهات مختلف ، و اكوان ( 6 ) به اختلاف جهات متضادّ شوند فصل ( 7 ) بر اختلاف ، يقال : اختلفت الى فلان مدة ، آمد شد ( 8 ) كردم بنزديك فلان مدّتى ، يعنى شب مىآيد و روز مىشود . و روز مىآيد و شب مىشود . و قولى ( 9 ) ديگر آن است كه : مختلفاند و با يكديگر نمانند در شكل ، چه يكى روشن و نورانى است و يكى تاريك و مظلم ، پس از اين وجه به خلاف يكديگرند . و قول سه ام ( 10 ) آن است كه : مختلف اند در طول و قصر ، گاه روز دراز است و شب كوتاه ، و گاه شب دراز است و روز كوتاه ، هر چه ( 11 ) از شب بكاهد ( 12 ) در روز افزايد ، و هر چه از روز بكاهد ( 13 ) در شب افزايد . و در سال دو روز باشد كه شب و روز برابر باشد : يكى آن كه ، آفتاب به سر حمل فرود آيد ، و يكى كه ( 14 ) ، آفتاب به ميزان فرود آيد . * ( وَما خَلَقَ اللَّه فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ، و آنچه خداى تعالى در آسمان و زمين آفريده است . در آسمان : از ماه و آفتاب و ستارگان و بروج منازل و كواكب ثوابت و سيّاره و انواع فرشتگان و عرش و

--> ( 1 ) . ترجمهء همهء نسخه‌ها با توجّه به كلمهء نفصل ، مىباشد . متن ترجمه قرآن مجيد ، « تفصيل دهد » است ( رك : متن ترجمهء آيهء 5 در همين سوره ) . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : عن . ( 3 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 4 ) . مج : بودى . ( 5 ) . بم ، مل : آمد و شد . ( 6 ) . اساس : و اگر آن ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 7 ) . كذا در اساس و آو ، آج ، بم ، مج ، آز ، آل ، مل : به دو فصل . ( 8 ) . بم : آمد و شد . ( 9 ) . آو ، آج ، بم ، آز : در قولى . ( 10 ) . آو ، بم : سيم ، آج ، مل ، مج ، لب : سيوم . ( 11 ) . آو ، آج ، مل ، مج ، از : و هر چه ، بم : تا هر چه . ( 13 - 12 ) . لب : بكاهاد . ( 14 ) . لب ، آز : ديگر آن كه ، آو ، آج ، بم ، مل : يكى آن كه .