قوله تعالى : * ( الر ) * ، [ الر ] ( 1 ) آيتى نشمرند كوفيان [ چنان كه ] ( 2 ) : ( الم و طه ) ، براى آن كه اين ( 3 ) ملايم سر آيت نيست و آن دو هست . و ابن كثير و نافع و ابو جعفر ( 4 ) ، * ( الر ) * به تفخيم خوانند ، و حمزه و كسائى و ابو عمرو و ابن عامر ، به امالت خواندند . و از عاصم خلاف است ، هبير ( 5 ) از او امالت ( 6 ) روايت كند و [ ديگران تفخيم . آنچه در حروف ] ( 7 ) [ 128 - پ ] مقطَّع آمده است گفته شد در سورة البقره . عكرمه و سعيد جبير و شعبى گفتند : الر و حم و ن ( 8 ) چون جمع كنى ، الرّحمن باشد . قتاده گفت : من اسماء القرآن ، ابو روق گفت : فاتحة السّورة ، و گفتند : عزائم اللَّه ، و گفتند : قسم و سوگند است . مجاهد و قتاده گفتند : مراد به آيات [ آيات ] ( 9 ) توريت و انجيل و كتابهاى پيشين است ، براى آن كه ، تلك ، اشارت باشد به مؤنثى غايب . و ديگر مفسران گفتند : مراد به آيات ، قرآن است و كتاب قرآن است ، و حكيم و محكم ( 10 ) است و اين به قرآن لايق است ، و دگر آن كه ذكرى نرفته است توريت و انجيل را ، و قرآن را ذكر مىرود و ، تلك ، مانع نيست از آن كه اشارت باشد به حاضر چنان كه گفت : الم ، ذلِكَ الْكِتابُ . . . ( 11 ) ، و مراد قرآن است . پس تلك ، اين جا به معنى هذه باشد ، و : ذلك آن ( 12 ) جا به معنى هذا ، چنان كه رفته است . و حكيم ، و محكم ( 13 ) باشد به حلال و حرام و حدود و احكام . مقاتل گفت : [ محكم است ] ( 14 ) از باطل ، در او هيچ دروغ نيست ، و اين فعيل باشد به معنى مفعل ، كقول الاعشى في وصف قصيدته : و غريبة تأتى الملوك حكيمة قد قلتها ليقال من ذا قالها و گفته‌اند : مراد حاكم است فعيل به معنى فاعل ، دليله قوله : وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيه . . . ( 15 ) ، حسن گفت : حكيم ، اى حاكم بِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ وَإِيتاءِ ذِي الْقُرْبى ( 16 ) ، و بالنهى عن الفحشاء

--> ( 9 - 7 - 2 - 1 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 3 ) . آو ، آج ، بم ، لب لام . ( 4 ) . آو ، آج ، بم ، لب : جعفر . ( 5 ) . لب : هبيره ، آو ، آج ، بم ، مل ، مج : ميسره . ( 6 ) . مج : به امالت . ( 8 ) . اساس : نون ، با توجه به مج و ضبط قرآن مجيد ، اصلاح شد . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : حكيم محكم . ( 11 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 1 و 2 . ( 12 ) . اساس : اين ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها : و حكيم محكم . ( 14 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آج ، افزوده شد . ( 15 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 213 . ( 16 ) . مأخوذ از سورهء نحل ( 16 ) آيهء 60 .