ايشان نظر باشد ، بنشينند و بر جاى نباشند . و اگر مسلمانان به خويشتن مشغول باشند ، برخيزند و بروند و باز گردند تا آن نشنوند ترس آن را كه نبايد كه در حقّ ايشان بود . و بعضى دگر گفتند : * ( ثُمَّ انْصَرَفُوا ) * ، عن العمل بذلك ، آنگه دعا كرد بر ايشان [ و گفت : ] ( 1 ) * ( صَرَفَ اللَّه قُلُوبَهُمْ ) * ، خداى دل ايشان بر گرداناد از رحمت خويشتن عقوبة لهم على كفرهم و نفاقهم ، بيانش : * ( بِأَنَّهُمْ [ قَوْمٌ ] ) * ( 2 ) * ( لا يَفْقَهُونَ ) * ، به آن كه ايشان نمىدانند با آن كه مىتوانند تا بدانند ، و شايد تا خبر داد ( 3 ) و پس برگردند و خداى ايشان را برگرداند و دلهاى ايشان برگرداند به عقوبت آن كه انديشه نمىكنند و آنچه واجب است بر ايشان نمىدانند . قوله : * ( لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ ) * ، حق تعالى گفت : آمد به شما پيغامبرى هم از شما نه مجهولى كه شما او را نشناسى و حسب و نسب او و نفس و اصل او و ديانت و صيانت ( 4 ) او . سدى گفت : من العرب من بنى اسمعيل ، از عرب از فرزندان اسمعيل . عبد اللَّه عباس گفت : در عرب هيچ قبيله نيست و الَّا در نسب رسول افتد از مضرى و ربيعى و يمامى . صادق - عليه السّلام - گفت : از ولادت جاهليّت چيزى به او نرسيد ، يعنى از پدران او هيچ كافر نبودند . ابو الحويرث روايت كند از عبد اللَّه عباس كه گفت ، رسول - صلى اللَّه عليه و آله - گفت : ما ولدني من سفاح اهل الجاهلية شىء ما ولدني الَّا نكاح كنكاح اهل الاسلام ، گفت : مرا نزاد از سفاح اهل جاهليّت چيزى ، و نزاد مرا الَّا نكاحى چون نكاح اهل اسلام ، و اين هم دليل است كه از پدران او هيچ كافر نبودند . و در اخبار آمد كه بعضى انبياء بودند و بعضى اوصيا و بعضى ملوك ، و جملهء قراء خواندند : * ( مِنْ أَنْفُسِكُمْ ) * ، في جمع نفس ، و در شاذ عبد اللَّه عبّاس [ و ابن عتيبه ] ( 5 ) و عبد اللَّه بن قسيط المكىّ ( 6 ) و زهرى و ابن محيص ( 7 ) ، و نيز روايت كرده‌اند از فاطمهء زهرا - عليها السّلام - كه خواندند : من انفسكم به فتح « فا » بر

--> ( 1 ) . اساس ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، از قرآن مجيد افزوده شد . ( 3 ) . آو ، آج ، بم ، لب : تأخير باشد ، مل : خبر باشد و دعا ، مج : خبر باشد . ( 4 ) . آو ، بم : وصايت . ( 5 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد ، مل : ابن عمر . ( 6 ) . اساس : بسيط المكى ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 7 ) . مج : ابن محيصن .