دادندى و به مبرّت ( 1 ) كردندى و اين قول عبد اللَّه بن عبّاس و قتاده است . حسن و سدّي گفتند : اگر از نصيب بتان چيزى تباه شدى بدل [ آن ] ( 2 ) از نصيب خداى ( 3 ) برداشتندى ، و اگر از نصيب خداى تلف شدى از ايشان نصيب بدل بر نداشتندى ( 4 ) . حق تعالى اين معنى از ايشان باز گفت ، و آنگه گفت ( 5 ) : بد حكمى مىكنند . * ( ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * [ 116 - پ ] ، اى ساء الحكم حكما يحكمون ، و موضع « ما » نصب باشد على انّها نكرة موصوفة [ أى ] ( 6 ) ساء حكما يحكمونه ، و زجّاج گفت : روا باشد كه موضع او رفع باشد على انّها موصولة ، أى ساء الحكم ( 7 ) الَّذى يحكمونه . * ( وَكَذلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * ، ابن عامر تنها خواند : « زيّن » بضمّ « زا » و كسر « يا » على الفعل المجهول . * ( قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَكاؤُهُمْ ) * ، بضمّ « لام » و نصب « دال » و كسر « يا » على تقدير : زيّن قتل شركائهم اولادهم ، و فصل كرد ميان مضاف و مضاف اليه به مفعول و استشهاد كرد به بيتى دو ضعيف ، منها قول الشّاعر ( 8 ) : فزججتها بمزجّة زجّ القلوص أبي مزاده أى زجّ أبى مزادة القلوص ، و قول الآخر ( 9 ) : تمرّ على ما تستمرّ و قد شفت غلائل هذى النّفس منها صدورها على تقدير شفت هذى النّفس ( 10 ) غلائل صدورها ، و اين قراءت ضعيف است ، و اين ابيات محمول است بر شذوذ ، و كلام خداى تعالى بر شذوذ و حمل نكنند ، و عرب روا ندارد فصل كردن ميان مضاف و مضاف اليه مگر به ظرف

--> ( 1 ) . اساس ، آج ، لب ، بم ، آف ، آن : تميز ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد . ( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، وز افزوده شد . ( 3 ) . وز ، مل تعالى . ( 4 ) . مج ، وز ، مل ، لت : بدل برداشتندى . ( 5 ) . مج ، وز ، مل ، لت : بگفت كه . ( 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، افزوده شد . ( 7 ) . مج : تهيأ الحكم . ( 9 - 8 ) . مج ، وز شعر . ( 10 ) . مج ، وز ، مل ، لت : شفت عبد القيس .