و گفتند اندر شكمهاى اين چهارپايان [ خاص ] ( 1 ) مردان را و حرام كرد بر همسران ( 2 ) ما و اگر باشد مردار اندر آن انباز باشند پاداشت كنندشان بدين دروغ ( 3 ) گفتنشان كه او حكيم است ( 4 ) و دانا . زيان كردند آن كسها كه كشتند ( 5 ) فرزندانشان بى خردى ( 6 ) بى دانشى و حرام كردند آنچه روزى كردشان خداى دروغ گفتند بر خداى بى راه شدند ( 7 ) و نبودند راه يابندگان ( 8 ) . قوله تعالى : * ( وَهذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً ) * الاية ، اشاره به « هذا » محتمل است كه به چيزى باشد از دو چيز : عبد اللَّه عبّاس گفت : اشارت است به اسلام . بعضى دگر گفتند : اشارت است به بيابانى ( 9 ) كه در قران هست و اضافهء « صراط » با خداى تعالى براى آن است كه نهندهء اين راه اعنى راه اسلام و نصب كننده و بيان كننده و اقامت دليل كننده بر او خداست - جلّ جلاله - و به غلبهء استعمال از اين روا داشتند اعني اضافهء صراط با خداى كردن چنان كه استعمال راه دين بقوله : فِي سَبِيلِ اللَّه ( 10 ) ، و به بدل اين دو لفظ روا نداشتند كه گويند طريق اللَّه . و معنى صراط اللَّه ، دين اللَّه باشد و معنى سبيل اللَّه طاعة اللَّه . و قوله مستقيما ، نصب على الحال من قوله : هذا ، و التّقدير اشير اليه مستقيما ، و مثله قوله : و هذا بعلي شيخا ( 11 ) ، يعنى در او كژى ( 12 )

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد . ( 2 ) . مج ، وز : زنان . ( 3 ) . مج ، وز : وصف . ( 4 ) . مج ، وز : محكم كار . ( 5 ) . مج ، وز : بكشند . ( 6 ) . مج ، وز : سبكسارى . ( 7 ) . مج ، وز : گمراه شدند . ( 8 ) . مج ، وز ، آج ، لب : ره يافتگان . ( 9 ) . لت : بينايى . ( 10 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 190 . ( 11 ) . سورهء هود ( 11 ) آيهء 72 . ( 12 ) . آن : لذّتى .