نيست . اگر گويند چگونه گفت اين راه مستقيم است با ( 1 ) اختلاف اقوال در او ، جواب گوييم : آنچه طريق حق است مختلف نيست اگر چه بر او ( 2 ) ادلَّه مختلف است همه مؤدّى و مفضى است با حق ، و سليم است از مناقصه و فساد ، جمله مؤدّى است با ثواب و نجات اعني ادلَّه ، قوله : * ( قَدْ فَصَّلْنَا الآياتِ ) * ما آيات مفصّل كرديم و مبيّن و مشروح براى قومى كه تذكّر و تدبّر ( 3 ) كنند ، و اصل ( 4 ) كلمه ، يتذكّرون ، بوده است « تاء » تفعّل ( 5 ) را بدل كردند به « ذال » ، آنگه در « ذال » ادغام كردند و تخصيص متذكران براى آن كرد كه ايشان منتفع باشند به آن و اگر چه اين تفصيل آيات براى جملهء مكلَّفان كرد ، چنان كه گفت : هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ( 6 ) ، و در آيت دليل است بر بطلان قول اصحاب معارف براى آن كه اگر معارف ضرورى بودى تفصيل آيات براى تذكّر عبث بودى . * ( لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * ايشان راست سراى سلام بنزديك خداوندشان . در سلام دو قول گفتند : حسن بصرى و سدّى [ 113 - پ ] گفتند : سلام نام خداست - جلّ جلاله - فى قوله : السَّلامُ الْمُؤْمِنُ ( 7 ) لهم دار اللَّه ، و قولى دگر آن است كه ايشان راست سراى سلامت از آفات ، و اين قول زجّاج ، و جبّائى است . و در * ( عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * دو قول گفتند : يكى آن كه مضمون است بنزديك خداى تعالى و او در عهدهء ضمان تا به مستحقّان رسيدن ( 8 ) ، و دگر آن كه : يعنى ( 9 ) در سراى آخرت كه دگر كس را حكم نباشد مگر خداى را - عزّ و جلّ - . * ( وَهُوَ وَلِيُّهُمْ ) * و او ولىّ ايشان است . در او نيز دو قول گفتند : يكى آن كه متولىّ نعمت و ايصال منفعت اوست به ايشان ، و دگر آن كه : مراد به « ولىّ » ناصر باشد ، يعنى خداى تعالى ناصر ايشان

--> ( 1 ) . مج ، وز ، آن : به . ( 2 ) . مج ، وز : ندارد . ( 3 ) . آف ، آن : تدبير . ( 4 ) . اساس : أصله ، با توجّه به مج تصحيح شد . ( 5 ) . مج ، وز ، لت : افتعال . ( 6 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 2 . ( 7 ) . سورهء حشر ( 59 ) آيهء 23 . ( 8 ) . مج ، وز : رسند . ( 9 ) . لت : به معنى .