بدانچه بودند كه بدى مىسگاليدن ( 1 ) . [ 108 - پ ] ، هر كه را خواهد خداى كه راه نمايد فراخ كند ( 2 ) سينهء او را براى مسلمانى را ، و هر كه را خواهد كه گمراه كند بكند سينهء ( 3 ) او را سخت تنگ ( 4 ) چنان كه گويى [ بر شود ] ( 5 ) بر آسمان همچنين بكند خداى پليدى را به آنان كه نگروند . قوله : * ( فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّه - ) * الاية ، عبد اللَّه عبّاس گفت : سبب نزول آيت آن بود كه گفتيم مشركان گفتند مسلمانان را چون است كه كشتهء خود مىخوريد ( 6 ) و كشتهء خداى نمىخوريد ( 7 ) ؟ اين آيت فرود آمد و گفت ( 8 ) : « فا » براى آن آورد كه جواب ايشان است ، و اين لفظ اگر چه لفظ امر است و مراد اباحت است براى آن كه امر آن باشد كه آمر مريد باشد مأمور به را ، و قديم تعالى مريد مباحات نباشد براى آن كه در او فايده نبود مگر آنگه كه طعام خورنده قصد كند به طعام خوردن ، براى آن كه تا او را قوّت باشد بر زيادتى طاعت و قيام تواند نمودن به امور دينى آنگه مندوب اليه باشد و امر به او بر سبيل ترغيب بود . امّا آن كس كه طعام ( 9 ) بر وجه امساك رمق خورد فعل او در تكليف نيايد كه او ملجأ است ، و در قرآن اباحت بسيار است كه صورت امر دارد ، منها قوله :

--> ( 1 ) . مج ، وز : به آنچه مكر كرده باشند آف : بودند مىسگاليدند . ( 2 ) . مج ، وز ، لت : روشن گرداند . ( 3 ) . مج ، وز ، لت : دل . ( 4 ) . مج ، وز ، لت : او تنگ تنگ . ( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، وز افزوده شد . ( 6 ) . لت : مىخورى / مىخوريد . ( 7 ) . لت : نمىخورى / نمىخوريد . ( 8 ) . مج ، وز ، مل ، لت : گفتند . ( 9 ) . اساس ، آج ، لب ، بم ، آف ، لت نه با توجّه به مج ، وز ، و فحواى عبارت زايد مىنمايد .