طاعت امتثال امر به ارادهء ( 1 ) باشد . * ( وَاحْذَرُوا ) * ، و حذر كنيد . و « حذر » امتناع باشد از چيزى با قدرت بر آن از براى خوف ضرر ، يعنى اوامر را امتثال كنيد و از منهيّات حذر كنيد . * ( فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ ) * ، اگر نكنى و نافرمانى كنى و پشت بر اوامر او كنى و روى در گردانى از فرمان او ، بر رسول من بيشتر از بلاغى ( 2 ) نباشد ، كه بگويد و برساند و اعلام كند از ثواب و عقاب به دست او چيزى نيست ، آن به امر من است و به حكم من است . من جزا دهم آن ( 3 ) را كه از اوامر ( 4 ) من اعراض كند . * ( لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ ) * ، بعضى مفسّران گفتند از عبد اللَّه عبّاس و انس ( 5 ) مالك و براء بن عازب و مجاهد و قتاده و ضحّاك سبب نزول آيت آن ( 6 ) بود كه چون تحريم خمر فرود آمد جماعتى ( 7 ) صحابه گفتند : احوال برادران ما كه پيش از اين ( 8 ) رفتند و ايشان بر خمر خوردن بودند چه باشد ؟ خداى تعالى آيت فرستاد و بيان كرد كه آنان كه تعاطى خمر كرده باشند پيش از تحريم آن بر ايشان حرجى و جناحى نيست ، * ( إِذا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا ) * ، هر گه كه متّقى باشند و از محرّمات اجتناب كرده باشند و ايمان داشته باشند و عمل صالح كرده . اگر گويند : چرا تكرار كرد ذكر اتّقا در آيت ( 9 ) ؟ گوييم از اين چند جواب است : يكى آن كه مراد و فايده مختلف است براى آن تكرار كرد مراد به اوّل اتّقاء معاصى است [ و به دوم استمرار و استدامت بر آن و به سه‌ام اتّقاء مظالم العباد . اين قول ابو على است . گفت : نبينى كه در اتّقاء سه‌ام كه متعلَّق است ] ( 10 ) به معصيتى متعدّى شرطى كرد از طاعتى عطف بر آن في قوله : * ( وَأَحْسَنُوا ) * ، و اين تعليل چيزى نيست براى آن كه واجب نبود كه حكم معطوف در جميع احكام حكم معطوف عليه باشد تا در لزوم و تعدّى متساوى باشند تا اگر كسى گويد : قام زيد [ و ] ( 11 ) ضرب غلامه

--> ( 1 ) . مج ، مت ، مر : يا ارادت ، وز ، لت : با ارادت . ( 2 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر مبين . ( 3 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر : آنان . ( 4 ) . آف : امر . ( 5 ) . مج ، مت و . ( 6 ) . مج ، مت : اين . ( 7 ) . آج ، لب ، لت از . ( 8 ) . آج : ازين پيش . ( 9 ) . مج ، مت ، وز ، لت سه بار . ( 10 ) . اساس ، بم ، آف ، آن : افتادگى دارد ، از مج افزوده شد . ( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .