طاعة اللَّه [ 326 - ر ] فانّها تؤدّي الى الجنّة و الثّواب ، و آنان كه كافراند جهاد مىكنند در ره ( 1 ) طاغوت . حسن و شعبى گفتند : شيطان است ، و ابو العاليه گفت : كاهن است ، و زجاج گفت : هر معبود ( 2 ) كه فرود خداست . آنگه امر كرد مؤمنان را به جهاد كافران ، گفت : * ( فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ ) * ، قتال كنيد با دوستان شيطان كه كيد شيطان ضعيف بوده است هميشه . و معنى « كان » آن است كه : لم يزل ضعيفا . و كيد شيطان را وصف كرد به ضعف براى چند وجه را : يكى باضافه با نصرت خداى ، و دوم براى ضعف دواعى اولياى او ، چه حاصل نه‌اند بر بصيرتى از سر شبهت قتال كنند و مؤمنان از سر حجّت . قوله : * ( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ ) * ، كلبى گفت : آيت در عبد الرّحمن عوف آمد و سعد أبو وقاص و قدامة بن مظعون در مكّه از مشركان رنج مىديدند ، گفتند : يا رسول اللَّه ! دستور باش ( 3 ) تا با اينان كارزار كنيم كه از حدّ ببردند ؟ رسول - عليه السّلام - گفت : مرا نفرموده‌اند به قتال اينان ، صبر بايد كردن تا وقت باشد . چون رسول - عليه السّلام - هجرت كرد و به مدينه آمد و خداى تعالى غزات بدر فرمود ، رسول گفت : جهاد بايد كردن از آن ( 4 ) را كه در مكّه آرزوى كارزار بود به دروغ ، چون بدانستند به درست ( 5 ) كه جهاد مىبايد كردن ، خوش نيامد ايشان را و اظهار كراهت و ضعف و فشل كردند . خداى تعالى اين آيت بفرستاد و در ايشان حق تعالى گفت : نبينى آنان را كه ايشان را گفتند : * ( كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ ) * ، دست فرود آريد و امتناع كنيد ، يعنى در مكّه از قتال مشركان پيش ( 6 ) نزول آيت جهاد ، و بر نماز و زكات اقتصار كنى ( 7 ) . و مجاهد گفت : آيت در جهودان آمد ، خداى تعالى اين امّت را فرمود كه آن

--> ( 1 ) . مر : راه . ( 2 ) . آج ، لب ، مر : معبودى . ( 3 ) . آج ، لب : دستور باشد . ( 4 ) . كذا : در اساس ، همهء نسخه بدلها : آنان . ( 5 ) . اساس : بدر است ، با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 6 ) . مر از . ( 7 ) . مر : كنيد .