عثمان و علىّ ( 1 ) ، و به صالحان باقى صحابه . * ( وَحَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً ) * ، اين وصف و حال ايشان است در حسن صحبت ، و بعضى دگر مفسّران گفتند : آيت بر عموم است ، مراد جمله انبيا و صدّيقان و شهيدان و صالحانند . و در تفسير اهل البيت - عليهم السّلام - چنين آمد از محمّد بن علىّ الباقر كه : مراد به پيغامبران محمّد مصطفى است ، و به صدّيقان على ابو طالب ( 2 ) است ، و به شهيدان حسن و حسين ، و به صالحان ده ( 3 ) از فرزندان حسين از زين العابدين تا به حسن عسكرى . * ( وَحَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً ) * ، مهدى امّت است . و در خبر است كه : يك روز أبو ذرّ غفارى - رحمة اللَّه عليه - از رسول حديثى روايت مىكرد ، قومى را باور نمىبود ، گفتند : أبو ذرّ دروغ مىگويد ، او دلتنگ شد . رسول - عليه السّلام - در آمد ، او شكايت كرد با رسول از ايشان و گفت : اى رسول اللَّه ! اين خبر نه تو گفتى ( 4 ) ؟ گفت : بلى ، آنگه گفت : ما أظلَّت الخضراء و لا اقلَّت الغبراء اصدق لهجة من ابي ذرّ ، آسمان سايه بر كس نيفگند ، و زمين كس را بر نگرفت راست گويتر از ( 5 ) أبو ذرّ . چون رسول - عليه السّلام - اين مىگفت ، امير المؤمنين على ( 6 ) از در درآمد ، گفت : إلَّا هذا الرّجل المقبل فانّه الصّدّيق الأكبر و الفاروق الأعظم ، جز اين مرد كه روى به ما دارد كه او صدّيق اكبر است و فاروق اعظم ، و ذلك ممّا أورده الشّيخ ابو جعفر بن بابويه - رحمه اللَّه - في كتاب معانى الأخبار ( 7 ) . * ( ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّه ) * ، اين از خداى فضلى و نعمتى است . « ذلك » اشارت به ثواب است ، و گفته‌اند : اشارت به لطف و هدايت است كه عند آن افعالى كنند از

--> ( 1 ) . آج ، لب ، مر : و به شهداء ائمّه معصومين عليهم السّلام ، قريب بدين مضمون است چاپ شعرانى : ( 3 / 435 ) و به تصرّفى كه در نسخه شده ، اشاره شده است . ( 2 ) . مر : على بن ابى طالب . ( 3 ) . ضبط همهء نسخه بدلها مثل اساس است ، ظاهرا هشت صحيح است . ( 4 ) . اساس : گرفتى ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . اساس و مت : راست گوى ترا چون ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 6 ) . تب ، آج ، لب ، مر عليه السّلام . ( 7 ) . اساس ، مت : معنى الاخبار .