جهودان و ترسايان پيش من آرند من بفرمايم تا ايشان را گردن بزنند پيش من و ازيشان كلمهء ايمان نشنوم من گفتم بدان كه جهودان را چون وقت مرگ باشد ( 1 ) فرشتگان عذاب بيرون حاضر آيند و به مقارع و مقامع بر روى و پشت ايشان مىزنند و گويند يا عدوّ اللَّه ، عيسى مريم به تو آمد و پيغامبرى صالح بود او را تكذيب كردى و ايمان نياوردى و گفتى او پسر خداست گويد اكنون ايمان آوردم كه او پيغامبر صالح بود و در آن وقت او را ايمان سود ندارد شهر بن حوشب گفت : حجّاج در من نگريد و گفت اين از كه شنيدى گفتم از محمّد بن الحنفيّه سر در پيش افكند و ساعتى نيك انگشت بر زمين مىزد آنگه سر برداشت و گفت : اخذتها من عين صافية اخذتها من معدنها از چشمهء صافىها گرفته از معدن خودها گرفتى . كلبى گفت من شهر بن حوشب را گفتم چرا گفتى كه مرا محمّد بن الحنفيّه روايت كرد و او كاره باشد ايشان را و آنچه از ايشان روايت كنند گفت قصد كردم تا او را به خشم آرم هاء فى قوله « به » راجع است با محمّد - صلَّى اللَّه عليه و آله - و در موته راجع است با كتابى يعنى جهود يا ترسا و اين روايت حماد است از حميد از عكرمه كه او گفت هيچ جهود و ترسا بنميرد تا ايمان نيارد به رسول ما صلَّى اللَّه عليه و آله . و بعضى دگر گفتند هاء راجع است با خداى عزّ و جلّ * ( إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِه ) * اى باللَّه يعنى به خداى ايمان آرد آنگه كه اشراط ( 2 ) و اعلام مرگ بينند و معاينه فرشتگان را بيند ايمان آرد و ايمانش سود ندارد . * ( وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ) * و روز قيامت تو بر ايشان گواه باشى به آنچه كرده باشند . و قتاده و ابن جريح گفتند عيسى بر ايشان گواه باشد به آنچه گفتند و كردند چنان كه گفت : وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ ( 3 ) ، و قال تعالى : وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً ( 4 ) ، قوله : * ( فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ ) * ، الاية . زجّاج گفت :

--> ( 1 ) . آج ، لب : رسد . ( 2 ) . اساس : اشتراط ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 3 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 117 . ( 4 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 84 .