الشيخ أبو الفتوح الرازي
54
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
عبد اللَّه عبّاس گفت : بالمن على اللَّه و الاذى للسائل ، به آن كه بر خداى منّت نهى وسايل را برنجانى . آنگه آن را مثلى زد ، گفت : * ( كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَه رِئاءَ النَّاسِ ) * ، چنان ( 1 ) كه آن كس كه مال خود نفقه و خرج كند به رياى مردمان تا مردم ( 2 ) گويند : او كريم و سخى است . و نصب « رئاء » بر مفعول له است . * ( وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * ، و به خدا و ( 3 ) قيامت ايمان ندارد ( 4 ) ، يعنى هم مرائى بود و هم منافق ( 5 ) ، مثل او با چه ماند ، مثل او يعنى مثل عمل او ، * ( كَمَثَلِ صَفْوانٍ ) * ، به سنگى ( 6 ) نرم ماند . * ( عَلَيْه تُرابٌ ) * ، كه بر او خاكى باشد . * ( فَأَصابَه وابِلٌ ) * ، بارانى بزرگ قطره ( 7 ) به دو رسد ، سنگ را ساده رها كند ( 8 ) و هيچ خاك بر او نماند ، چون حال بر اين جمله بود كس نتواند كه چيزى ( 9 ) از خاك بر آن سنگ بدارد ، منافقان و مرائيان همچنين باشند ، عملشان ( 10 ) با خاكى ماند بر سنگى نرم كه بارانى عظيم بر او آيد هيچ نماند ( 11 ) [ از خاك ] ( 12 ) بر آن سنگ ، همچنين عمل مرائى . و دليل بر آن كه اين ، دليل احباط نكند و اصحاب وعيد را به اين ( 13 ) تمسكى نيست ، و مراد از اين آيت و ما قبلها نفى وقوع و قبول است اوّلا ، و قوله : * ( وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * ، ايمان ندارد به خدا و روز ( 14 ) قيامت ، و اتّفاق است كه آن كس كه ايمان ندارد به خدا و ( 15 ) قيامت عمل او خود واقع نشود به موقع قبول ، نه آن كه واقع شود .
--> ( 1 ) . اساس كه كلمه نو نويس است ، همچنان ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . تب : مردمان . ( 3 ) . تب ، فق به . ( 4 ) . اساس كه نو نويس است : ندارد ايمان ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، فق ، مب ، مر در عمل مرائى بود و در ايمان منافق ، لب : همين عبارت را با خطى متفاوت از متن در حاشيه آورده است . ( 6 ) . اساس كه نو نويس است : مثل سنگى ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها ( با سنگى ) تصحيح شد . ( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر باشد و . ( 8 ) . آج ، لب ، فق : رهاند . ( 9 ) . همه نسخه بدلها : بر او نماند نتواند كس كه چون حال بر اين جملت بود چيزى . ( 10 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، مر : عمل اينان . ( 11 ) . اساس كه نو نويس است : بر او آيد و اثر نماند ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 12 ) . اساس : ندارد ، از تب افزوده شد . ( 13 ) . اساس كه نو نويس است آيت ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 14 ) . همه نسخه بدلها : ندارد . ( 15 ) . تب روز .