پس محبط شود . و « صفوان » [ به تازى ] ( 1 ) سنگ نرم باشد ، چنان كه شاعر گفت ( 2 ) : مالي لديك كأنّي قد زرعت حصى في عام جدب و وجه الارض صفوان اما لزرعي ابّان فأحصده كما يكون لزرع النّاس ( 3 ) ابّان و اين لفظ هم واحد است و هم جمع . آن كه گفت جمع است ، گفت : واحدش « صفوانة » باشد ( 4 ) به زيادت « تا » ، و اين از باب تمر و تمرة باشد ، و آن كه گفت : [ جمع نيست ] ( 5 ) واحد است ، جمع او « صفيّ » گفت ، قال الشّاعر ( 6 ) : مواقع الطَّير على الصّفي و زهرى خواند : صفوان « و جمعه صفوان ، كورشان و ورشان و كروان و كروان . * ( عَلَيْه ) * ، اى على ذلك الصّفوان ، بر آن سنگ نرم . * ( تُرابٌ فَأَصابَه وابِلٌ ) * ، « وابل » ، باران ( 7 ) سنگى باشد ( 8 ) ، و « و بال » ثقل بود و « وبيل » ثقيل بود ، و « صلد » سنگى سخت نرم باشد ، قال تأبّط شرّا ( 9 ) : و لست بجلب جلب رعد ( 10 ) و قرّة و لا بصفا صلد عن الخير اعزل [ 359 - ر ] و آن زمين زمينى باشد كه نبات نروياند ، و از سرها سرى باشد كه موى بر نيارد ( 11 ) ، قال رؤبة ( 12 ) . لمّا راتني خلق المموّه برّاق اصلاد الجبين الأجله اين مثلى است آن كس را كه خاك بر آن سنگ كند و در ( 13 ) بيابان رها كند ، گمان برد كه هر گه كه او آن جا رسد آن خاك بر جاى ( 14 ) باشد .

--> ( 5 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 - 2 ) . اساس م ، تب شعر . ( 3 ) . تب : لزرع القوم . ( 4 ) . همه نسخه بدلها : است . ( 7 ) . تب : بارانى . ( 8 ) . آج : سنگين باشد . ( 9 ) . اساس م ، تب شعر . ( 10 ) . آج : ريح ، لسان العرب ( 1 / 272 ) : ليل عرا معزل لسان . ( 11 ) . مج : بر نياورد ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بر نيايد . ( 12 ) . اساس : الشاعر ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 13 ) . اساس كه نو نويس است ، سنگ نرم ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 14 ) . همه نسخه بدلها : خاك آن جا .