و بعضى علما گفتند : مراد در آيه خير و شرّ است ، براى آن كه مرجع معنى في قوله : * ( بِيَدِكَ الْخَيْرُ ) * ، با قدرت است ، و قديم - جلّ جلاله - بر خير و شرّ قادر است ، و لكن به خير اكتفا كرد از [ ذكر ] ( 1 ) شرّ ، براى آن كه خير بهتر و غالبتر است ، چنان كه گفت : سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ ( 2 ) . . . ، و انّما اراد الحرّ و البرد . * ( إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * ، كه تو بر همه چيز ( 3 ) قادرى ( 4 ) دليل آن است كه بر خير و شرّ قادر باشد . * ( تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ ) * ، شب در روز برى و روز در شب آرى ( 5 ) . دو قول گفتند : يكى آن كه شب به روز در آرى و روز به سر شب ، يعنى گاه شب آرى و گاه روز [ آرى ] ( 6 ) ، چنان كه گفت : جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ ( 7 ) . اذا ليلة هزمت يومها اتى بعد ذلك يوم فتى قولى دگر آن است كه : ساعت شب در روز مىآرد و ساعات روز در شب ، از اين مىكاهد و در آن مىفزايد ( 8 ) تا روز با پانزده ساعت آرد و شب با نه ساعت ، و همچنين از روز مىكاهد ( 9 ) و در شب مىفزايد ( 10 ) تا روز با نه ساعت آرد و شب با پانزده ساعت ( 11 ) ، هر چه از شب بكاهد در روز فزايد ( 12 ) و هر چه از روز بكاهد در شب فزايد ( 13 ) ، نظيره : يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهارِ وَيُكَوِّرُ النَّهارَ عَلَى اللَّيْلِ ( 14 ) . چون آفتاب به حمل آيد ، شب ، و روز راست شوند ( 15 ) ، و چون به ميزان آيد همچنين ، چون به سرطان آيد غايت درازى روز بود ، چون به جدى آيد غالب درازى شب بود ( 16 ) .

--> ( 1 ) . اساس كه نو نويس است : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . سوره نحل ( 16 ) آيه 81 . ( 3 ) . همه نسخه بدلها بجز دب : چيز . ( 4 ) . لب ، فق ، مب ، مر و . ( 5 ) . اساس با خطى متفاوت از متن در اين ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، وز افزوده شد . ( 7 ) . سوره قصص ( 28 ) آيه 73 . ( 8 ) . وز ، دب ، مب : مىافزايد . ( 9 ) . اساس كه نو نويس است : كم مىكند : وز : بكاهد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 10 ) . اساس ، دب : مىافزايد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 11 ) . دب ، مب ، مر و . ( 12 ) . اساس ، دب ، مر : افزايد ، مب : بفزايد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 13 ) . اساس ، دب ، مر : افزايد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 14 ) . سوره زمر ( 39 ) آيه 5 . ( 15 ) . مب : آرد . ( 16 ) . مب : آيد ، همه نسخه بدلها بجز دب نظيره : يكور الليل على النهار و يكور النهار على الليل