الشيخ أبو الفتوح الرازي
261
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
افادتنى القناعة كلّ عز و هل عزّ اعزّ من القناعة فصيرها لنفسك راس مال [ 414 - ر ] و صير بعدها ( 1 ) التّقوى بضاعة و رسول - عليه السلام - گفت : من قنع شبع ( 2 ) [ و من لا يقنع لا يشبع ] ( 3 ) ، قانع اگر چه گرسنه است سير است ، و طامع اگر چه سير است گرسنه است ، مالى كه آن را نهايت نيست و قناعت است ، القناعة مال لا ينفد و گفتهاند : تعزّ من تشاء بالظَّفر و الغنيمة ، و تذلّ من تشاء بالقتل و الجزية و الهزيمة ، آن را كه خواهد عزيز كند به ظفر و غنيمت ، چون رسول - عليه السلام - و اهل البيتش ( 4 ) : وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّه خُمُسَه ( 5 ) - الاية . و آن را كه خواهد ذليل كند به قتل و جزيه و هزيمت تا بهرى را بكشند ( 6 ) و بهرى را جزيه بر نهند ( 7 ) ، حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صاغِرُونَ ( 8 ) . * ( بِيَدِكَ الْخَيْرُ ) * ، [ خير ] ( 9 ) به دست تو است ، يعنى به فرمان تو است و در قبضه قدرت تو است ، كس بر او قادر نباشد . بدون تو . هر خير ( 10 ) كه در جهان هست ( 11 ) همه از اوست ، امّا بنفسه و امّا ( 12 ) بواسطة ، براى آن كه آن خير ( 13 ) كه ديگرانت دهند هم از او شناس كه از او به ايشان رسيد ، و آن كه از ايشان به تو ، يا به امر او يا به توفيق او . و به اين آيت استدلال نتوان كردن بر آن كه شرّ به خداى نيست ، براى آن كه ( 14 ) دليل الخطاب باشد ، و دليل الخطاب معتمد نيست .
--> ( 1 ) . اساس كه نو نويس است : بعد ذى ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد . ( 2 ) . اساس هر كه قانع شد سير شد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 4 ) . وز ، لب ، اهليتش ، ديگر نسخه بدلها : اهل بيتش . ( 5 ) . سوره انفال ( 8 ) آيه 41 . ( 6 ) . دب : بكشتند . ( 7 ) . مب ، مر : جزيه نهند ، ديگر نسخه بدلها : بر نهادند . ( 8 ) . سوره توبه ( 9 ) آيه 29 . ( 9 ) . اساس كه نو نويس است : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 10 ) . اساس ، مب : چيز ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 11 ) . اساس ، دب : است ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 12 ) . اساس ، دب : او ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 13 ) . مج : چيز . ( 14 ) . اساس آن ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .