الشيخ أبو الفتوح الرازي
245
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
است از روزگار اندك منقطع ، براى آن كه آنچه معدود بود ( 1 ) برسد . * ( وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ ) * ، « غرور » اطماع باشد در آنچه صحيح نبود ، و غرّه يغره غرورا ، و الغرور الشّيطان ، و الغرّ الَّذى لم يجرّب الامور و الغرارة الغفلة ، و الغرارة لأنّها تغرّ بما فيها ، و الغرر الخطر و غرّ الطَّاير فرخه اذا زقّه غرّا ، و الغر غرة تدوير الماء فى الحلق ، و ايشان را بفريفت و مغرور بكرد در دينشان آن فريه و دروغ كه گفتند . و الافتراء الكذب ، و اصله القطع ، يقال : فرى يفرى اذا قطع الأديم على ( 2 ) وجه الصّلاح ، [ و افراه ] ( 3 ) اذا قطعه على وجه الفساد ، و انّه ليفرى الفرىّ اى يأتى بالعجب ( 4 ) الدّاهية ( 5 ) . و خلاف كردند در آن دروغ كه ايشان را مغرور بكرد . بعضى گفتند : اين بود كه در اين آيت خداى تعالى حكايت كرد از ايشان كه : * ( لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ ) * . بعضى ( 6 ) دگر گفتند قولهم ( 7 ) : نَحْنُ أَبْناءُ اللَّه وَأَحِبَّاؤُه ( 8 ) . . . ، آن كه ( 9 ) گفتند : ما پسران خدا و دوستان اوييم ( 10 ) . * ( فَكَيْفَ إِذا جَمَعْناهُمْ ) * ، « كيف » سؤال باشد از حال و محلّ او رفع است براى آن كه خبر مبتداى است محذوف ( 11 ) ، اى حالهم شديدة عجيبة في الشّدّة و السوء بحيث يسئل عنها ، و ( 12 ) * ( إِذا جَمَعْناهُمْ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيه ) * ، چگونه باشد حال ايشان چون ما ايشان را جمع كنيم ( 13 ) براى روزى كه در آن شكّى نيست .
--> ( 1 ) . مج و ديگر نسخه بدلها زود . ( 2 ) . اساس : في ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 3 ) . اساس كلمه زير وصالى رفته است ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 4 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ان يأتى العجب . ( 5 ) . كذا : در اساس و همه نسخه بدلها ، معاجم لغت اين ضبط را تأييد نمىكنند ( ؟ ) . ( 6 ) . همه نسخه بدلها : و بعضى . ( 7 ) . آج ، لب ، فق ، مر : قوله ، مب : قوله تعالى . ( 8 ) . سوره مائده ( 5 ) آيه 18 . ( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : آنگه . ( 10 ) . همه نسخه بدلها بجز دب : پسران خداييم و دوستان خداييم . ( 11 ) . دب : خبر مبتداى محذوف است . ( 12 ) . مج ، وز ، دب : ندارد . ( 13 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : چون جمعشان كنند ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .