الشيخ أبو الفتوح الرازي
182
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
اعنى ( 1 ) بنى هاشم ، و اربعة اخماسش مهاجر ( 2 ) و انصار را و آنان را كه از پس ايشان باشند تا به دامن قيامت به اتّفاق لا خلاف ( 3 ) . آنگه بيان كرد كه : آنان كه پس از مهاجر و انصارند با آن كه مستحقّ نهاند ( 4 ) ، يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ( 5 ) . . . ، مىگويند : بار خدايا بيامرز ما را ، اى قائلين . همچنين در ( 6 ) آيت ما راسخون ( 7 ) علم با آن كه تأويل متشابه دانند ، مىگويند : * ( آمَنَّا بِه ) * ، و اين مثالى روشن است ، و مثال او از شعر عرب قول يزيد بن مفرّغ في عبد له يسمّى بردا قد باعه ثمّ ندم على بيعه ، فقال : و شريت بردا ليتني من بعد برد كنت هامه من هامة تدعوا صدى بين المشقّر فاليمامه الرّيح تبكي شجوها و البرق يلمع في الغمامه . « واو » في قوله : « و البرق » ، « واو » عطف است ، و « يلمع » ، در جاى حال است ، و معنى آن است كه : و البرق ايضا يبكيه لا معا في الغمامة ، و اگر نه چنين گويند معنى تباه شود ، [ براى آن كه اگر ( 8 ) و البرق به ابتدا كنند و يلمع خبر او كنند ، معنى ندارد ، چه برق از ابر هميشه لمعان زند . آنگاه اين حديث اجنبى شود از آنچه مراد شاعر است در غرض او و معنى ، فاسد . پس اين قول بهتر است ] ( 9 ) و به ظاهر لا يقتر است . دگر آن كه خداى - جلّ جلاله - اين كتاب به لغت عرب فرستاد ، بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ ( 10 ) ، در او الغاز و تعميه نيست ( 11 ) ، و گفت :
--> ( 1 ) . همه نسخه بدلها بجز مج ، وز : يعنى . ( 2 ) . دب : مهاجرين . ( 3 ) . همه نسخه بدلها : بر اجماع بلا خلاف . ( 4 ) . مج ، دب : مستحق نىاند ، چاپ شعرانى ( 2 / 446 ) : مستحق خمس نهاند . ( 5 ) . سوره حشر ( 59 ) آيه 6 . ( 6 ) . مب اين . ( 7 ) . همه نسخه بدلها بجز مب : راسخان . ( 8 ) . مج ، وز : ندارد ، با توجه به دب و ديگر نسخه بدلها آورده شد . ( 9 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها آورده شد . ( 10 ) . سوره شعر ( 26 ) آيه 195 . ( 11 ) . اساس : است ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .