[ فتنه ] ( 1 ) باشد . و گفته‌اند : طلب عاقبت و ما يؤول اليه امره از ( 2 ) حديث حساب جمّل و مدّت ملك امّت رسول از آن استخراج كردن ( 3 ) - چنان كه برفت - بيانش : ذلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا ، اى عاقبة ، و نصب هر دو اعني « ابتغاء » ( 4 ) بر مفعول له است . آنگه حق تعالى گفت : تأويل آن من دانم ، * ( وَما يَعْلَمُ تَأْوِيلَه إِلَّا اللَّه ) * ، تأويل آن جز خداى نداند ، و آنان كه در علم ثابت قدم باشند و پاى بر جاى باشند . من دانم و آن كسى كه از من داند ، راسخان علم [ علم ] ( 5 ) از او گرفته باشند ، در علم ثابت قدم باشند ، در علم قدمى و قدمى دارند ، در آن دست و پاى دارند ، از دست بسطت و از پاى ثبات ، آنچه گويند از بصيرت گويند . مفسران در نظم آيت و حكم او ( 6 ) خلاف كردند : عروة بن الزّبير گفت و عايشه و طاووس عن ابن عبّاس كه : « واو » في قوله : * ( وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ ) * ، « واو » استيناف است و وقف كردند عند قوله : * ( إِلَّا اللَّه ) * ، و گفتند : كلام تمام شد اين جا ، و معنى آيت آن است كه تأويل آيات ( 7 ) متشابه كس نداند مگر خداى - عزّ و جلّ . فامّا راسخان علم گويند : * ( آمَنَّا بِه ) * ، چنان كه « و الرّاسخون » مبتدا باشد ، و « يقولون » خبر او بود . آنگه تفسير متشابه بر علم ساعت و فناى دنيا و خروج دجّال و خروج يأجوج و مأجوج است ( 8 ) و خروج مهدى و علم روح و علوم ( 9 ) غيب دادند ( 10 ) ، گفتند : اين چيزها آن است كه كس نداند مگر خداى ، و چون راسخان علم از اين قاصرند ، به زبان عجز و قصور مىگويند : * ( آمَنَّا بِه ) * ، ما ايمان آورديم به اين جمله از محكم و متشابه ، همه از نزديك خداست هم محكم و هم متشابه . و گفتند : ممتنع نباشد كه چيزهايى بود كه خداى تعالى به علم آن مستأثر بود و

--> ( 1 ) . در اساس كلمه محو شده است ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق : و آن . ( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : كردند . ( 4 ) . اساس و تأويلا ، با توجّه به وز ، مج زايد مىنمايد . ( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 ) . همه نسخه بدلها : آن . ( 7 ) . اساس : آيت ، با توجّه به مج تصحيح شد ، آج ، لب ، دب ، فق ، مر و . ( 8 ) . همه نسخه بدلها : ندارد . ( 9 ) . مج : علم . ( 10 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : دانند ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .