هر حالتى از حالات آن اسب خداى تعالى منفقش را صدقه اى ( 1 ) مىنويسد . مكحول روايت كرد كه ( 2 ) رسول - عليه السلام ( 3 ) - گفت : آن كس كه بر اسب جهاد نفقت كند ، همچنان [ 369 - پ ] بود كه دست به صدقه گشاده . * ( فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ ) * ، اخفش گفت : چون اسم موصول را صله [ اى كه آيد ] ( 4 ) به فعل آيد در خبر مبتدا « فا » در آيد ، براى آن كه كلام متضمّن شرط باشد ، و تقدير چنين بود كه : من انفق فلهم اجرهم . و « اجر » براى آن گفت تا بدانند كه رنج ايشان ضايع نيست . و * ( عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * براى آن گفت : تا بدانند كه فايت نيست . * ( وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * براى آن گفت تا واثق ( 5 ) باشند بر آن ( 6 ) كه ايشان را ثواب خواهد بودن و عقاب نخواهد بودن ، از مضرّت عقاب ( 7 ) ايمن باشند اين جا خايف باشند كه : إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا ( 8 ) و : يَخافُونَ يَوْماً ( 9 ) تا آن جا ايمن باشند كه : فَوَقاهُمُ اللَّه شَرَّ ذلِكَ الْيَوْمِ ( 10 ) و اين جا حزين باشند كه دانند كه : ان الله يحب كل قلب حزين ، و : إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ ( 11 ) ، تا آن جا نباشند كه : * ( وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * . و قول آنان كه گفتند : آيت در باب اسب ( 12 ) مجاهدان آمد هم به امير المؤمنين على لا يقتر است ، براى آن كه آن مقاسات و مكابدت كه در ره خداى او كرد كس نكرد ، [ و ] ( 13 ) اگر اسب مجاهد ( 14 ) را برسد ، مرد مجاهد ( 15 ) را بهتر رسد ( 16 ) ، و اگر آنچه به چهار پاى دهند اين موقع دارد آن واقعتر باشد كه به مؤمنى دهند - و اللَّه اعلم [ بمراده ] ( 17 ) .

--> ( 1 ) . اساس ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : صدقه . ( 2 ) . همه نسخه بدلها : از . ( 3 ) . همه نسخه بدلها كه او . ( 4 ) . اساس كه نو نويس است : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 5 ) . تب و استوار ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تا استوار و واثق . ( 6 ) . همه نسخه بدلها : به آن . ( 7 ) . دب : عذاب . ( 8 ) . سوره دهر ( 76 ) آيه 10 . ( 9 ) . سوره نور ( 24 ) آيه 37 . ( 10 ) . سوره دهر ( 76 ) آيه 11 . ( 11 ) . سوره قصص ( 28 ) آيه 76 . ( 12 ) . تب : اسبان . ( 13 ) . اساس : ندارد ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 14 ) . همه نسخه بدلها بجز تب : مجاهدان . ( 15 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر آن . ( 16 ) . اساس كه نو نويس است : چون نرسد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 17 ) . اساس كه نو نويس است ، ندارد ، با توجه به تب و مج افزوده شد .