پيغامبر را بشناختى و متابعت او نكردى ، و قرآن بدانستى ( 1 ) و بر آن كار نمىكنى ( 2 ) ، و نعمت خداى مىخورى ( 3 ) و شكرش نمىگزارى ( 4 ) ، و بهشت بدانستى ( 5 ) و طلب نكردى ( 6 ) ، و دوزخ بشناختى ( 7 ) و از او بنگريختى ( 8 ) ، و شيطان را بشناختى ( 9 ) و مخالفتش نكردى ( 10 ) ، و مرگ را بشناختى ( 11 ) و ساز او بنكردى ، و مردگان را بنگريدى ( 12 ) و عبرت برنگرفتى ( 13 ) ، و عيب خود رها كردى ( 14 ) و به عيب ( 15 ) مردم مشغول شدى ، دعاى شما را كى اجابت كنند ! قوله : * ( أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ ) * ، مفسّران گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه در بدايت فرض صيام حق تعالى چنان فرمود كه : چون روزه دار روزه بگشادى ، طعام و شراب و جماع چندانى روا بودى او را كه نماز خفتن بكردندى ( 16 ) ، چون از آن وقت بگذشتى حرام شدى تا بر دگر شب نماز شام ، و اگر بخفتى پيش از آن كه افطار كردى - و آن وقت مضيّق بگذشتى - همچنين روا نبودى او را از اين معنى چيزى تا بر دگر شب . شبى از شبهاى ماه رمضان بعضى صحابه نماز خفتن با رسول - عليه السّلام - بكرد ( 17 ) ، و گفتند : عمر خطَّاب بود ( 18 ) - و با خانه شد ، نفس او را مطالبت كرد به خلوت حلال خود و وقت رفته بود ( 19 ) . او خلوت كرد ، چون فارغ شد غسل كرد ، پشيمانيى سخت او را دريافت ، بامداد برخاست ( 20 ) و بنزديك رسول آمد و گفت : يا رسول اللَّه ! من به شكايت اين نفس خاطئه پيش تو آمده‌ام . رسول - عليه السّلام - گفت : چه افتاد ؟

--> ( 5 - 1 ) . مب ، مر : بدانستيد . ( 2 ) . مب ، مر : نمىكنيد . ( 3 ) . مب ، مر : مىخوريد . ( 4 ) . مب ، مر : نمىگذاريد ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : نمىگذارى . ( 10 - 6 ) . مب ، مر : نكرديد . ( 11 - 9 - 7 ) . مب ، مر : بشناختيد . ( 8 ) . مب : نگريختيد ، مر : بنگريختيد . ( 12 ) . وز : بنكندى ، مج : بنكدى ، دب : دفن كردى ، آج ، لب ، فق : ديدى ، مب ، مر : ديديد . ( 13 ) . مب ، مر : نگرفتيد . ( 14 ) . مب ، مر : كرديد . ( 15 ) . دب : عيوب . ( 16 ) . مج : نكردى . ( 17 ) . آج ، لب ، فق ، مر : بكردند ، مب : گزاردند . ( 18 ) . وز رضى اللَّه عنه . ( 19 ) . مب : گذشته بود . ( 20 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : برخواست .