الشيخ أبو الفتوح الرازي
36
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
شرم ندارى او در حقّ تو آن مىگويد از نيكى كه در تو نبرازد ( 1 ) و لايق تو نباشد ، تو در حقّ او آن مىگويى از بدى كه در او نبرازد ، آنچه در حقّ تو بگويند به راست تو را موافق نيايد ، به دروغ در حقّ او آن مگوى ، چو در سفر دنيا به تو آسانى خواست ( 2 ) ، در سفر قيامت كه صعبتر است به تو كى دشخوارى خواهد ؟ به خلاف عقل خود برميا ، و مخالفت عدل مكن ، كه مخالفت عدل مخالفت عقل باشد ، « و من خالف عقله فقد خان نفسه » ، و هر كه چنين كند با خود خيانت كرده باشد ، انصاف خود با خود بده ، بنگر تا حق تعالى چگونه مىگويد كه من چه خواهم و چه نخواهم ، [ يك جا ] ( 3 ) گفت : ما يُرِيدُ اللَّه لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ ( 4 ) . . . ، دگر جا گفت : وَمَا اللَّه يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ ( 5 ) ، وَمَا اللَّه يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعالَمِينَ ( 6 ) ، دگر جا گفت : يُرِيدُ اللَّه لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللَّه عَلِيمٌ حَكِيمٌ ، وَاللَّه يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ - الآية ، يُرِيدُ اللَّه أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ ( 7 ) . . . ، إِنَّما يُرِيدُ اللَّه لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ( 8 ) الى ما لا يحصى من الايات . اين آن است كه او خواست و تو از او نفى كردى آنچه تو خواستى ، و به دو حوالت كردى بيش از اين است ، منها قوله ( 9 ) : يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّه بِأَفْواهِهِمْ ( 10 ) . . . ، يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّه بِأَفْواهِهِمْ وَيَأْبَى اللَّه إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَه ( 11 ) . اين ابا 1 « در حقّ او به چه تفسير خواهى كردن ؟ [ بر حقيقت ] ( 13 ) سر با زدن ( 14 ) و گردن ننهادن و امتناع كردن ، اين كنايات چون محقّق ( 15 ) كنى ، مصوّر نشود در حقّ [ او ، جز ] ( 16 ) به كراهت تفسير ( 17 ) نتوان دادن على احد القولين ، و تو در حقّ او كراهت
--> ( 1 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : برازو ، دب : در تو نخورد . ( 2 ) . آج ، لب ، فق ، مر : ساخت . ( 16 - 13 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 4 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 6 . ( 5 ) . سورهء مؤمن ( 40 ) آيهء 31 . ( 6 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 108 . ( 7 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 26 تا 28 : آج ، لب ، فق قوله . ( 8 ) . سورهء احزاب ( 33 ) آيهء 33 . ( 9 ) . دب ، مر تعالى . ( 10 ) . سورهء صف ( 61 ) آيهء 8 . ( 11 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 32 . ( 12 ) . مر : آيات ، مب : آيا . ( 14 ) . كذا ، در اساس ، وز ، لب : سربازدن / سرباز زدن . ( 15 ) . دب : متحقق . ( 17 ) . مب آن .