* ( وَلا يَؤُدُه ) * ، اى لا يجهده ، به رنج نيفگند او را نگاه داشتن زمين و آسمان ، و دشخوار ( 1 ) نباشد بر او ، و قالت الخنساء : و حامل الثّقل بالاعباء قد علموا اذا يؤود رجالا بعض ما حملوا و گفته‌اند : « يؤده » ، اى يسقطه من ثقله ، او را بيفگند از گران بارى ، قال الشّاعر : انّي و ما نحروا غداة منى عند الجمار يؤده الثّقل ( 2 ) * ( حِفْظُهُما ) * ، يعنى حفظ آسمان و زمين . * ( وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ) * ، [ واو ] ( 3 ) بزرگوار و رفيع است بالاى همهء خلق نه به جهت و مسافت و لكن به تدبير و قدرت . العظيم ، بزرگوار است نه از روى جرم و جثّه ، و لكن از روى كبريا و عظمت . علما گفته‌اند : در اين آيت چند فوايد و ادلَّه است بر اصول دين از توحيد و عدل ، منها قوله : * ( اللَّه ) * ، دليل است بر ذات و صفات خداى تعالى بر آن ( 4 ) كه تا بر صفت كمال نباشد استحقاق عبادت ندارد . و دوم قوله : * ( لا إِله إِلَّا هُوَ ) * ، دليل است بر بطلان ( 5 ) همهء مشركان ( 6 ) از ثنويان [ و گبركان ] ( 7 ) و ترسايان كه بدون خداى تعالى الهى ( 8 ) اثبات كردند . سه‌ام ( 9 ) ، قوله : * ( الْحَيُّ ) * ، دليل بطلان قول بت پرستان است كه ايشان جماد و موات پرستيدند ، و از اين كار ابراهيم - عليه السّلام - بر ايشان عيب كرد ( 10 ) : يا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ ما لا يَسْمَعُ وَلا يُبْصِرُ وَلا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئاً ( 11 ) . چهارم قوله : * ( الْقَيُّومُ ) * ، دليل بطلان قول فلاسفه و طبايعان ( 12 ) است ( 13 ) ، گفتند : بيشتر

--> ( 1 ) . مج ، وز ، مب ، مر : دشوار . ( 2 ) . اساس ، مج ، وز ، دب ، لب ، فق ، مب ، مر : العقل ، با توجّه به آج تصحيح شد . ( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 4 ) . مج ، وز : براى آن . ( 5 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : دليل بطلان قول . ( 6 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق است . ( 7 ) . اساس ، مب ، مر : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 8 ) . الهى / آلهه اى . ( 9 ) . فق ، مر : سيم . ( 10 ) . مب كه . ( 11 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 42 . ( 12 ) . وز ، مر : طبايعيان . ( 13 ) . مج ، وز كه .