الشيخ أبو الفتوح الرازي
412
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
چيزها به طبع محلّ حاصل مىآيد ، حق تعالى باز نمود كه : من قيّومم ، يعنى قايم ( 1 ) به تولَّاى افعال خود . پنجم : * ( لا تَأْخُذُه سِنَةٌ وَلا نَوْمٌ ) * ، دليل بطلان قول جهودان است كه گفتند : خداى ، عالم به شش روز بيافريد ( 2 ) ، خسته شد فاستراح يوم السّبت ، روز شنبه بياسود ، ديگر دليل است بر بطلان مذهب جهم ( 3 ) كه گفت : خداى تعالى عالم است به علمى محدث ، سهو بر او روا باشد . ششم قوله تعالى : * ( لَه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) * ، دليل بطلان مذهب مفوّضه است كه گفتند : خداى تعالى تفويض [ خلق ] ( 4 ) عالم كرد با ( 5 ) شخصى محدث كه او را بيافريد و به نيابت خود بداشت . هفتم قوله تعالى : * ( مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَه إِلَّا بِإِذْنِه ) * ، دليل كرد بر بطلان قول آنان كه نفى شفاعت كردند . هشتم قوله تعالى : * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ) * ، دليل مىكند بر بطلان قول آنان كه [ گفتند ] ( 6 ) خداى تعالى عالم است به علم ، براى آن كه در اين آيت باز نمود كه : معلومات او ما لا يتناهى ( 7 ) است ، و معلومات ما لا يتناهى ( 8 ) را علوم ما لا يتناهى بايد ، و آن در وجود محال بود . نهم قوله : * ( وَلا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِه إِلَّا بِما شاءَ ) * ، دليل ( 9 ) بطلان قول كاهنان و منجّمان مىكند كه ايشان گفتند : ما غيب مىدانيم از سير كواكب بى اعلام خداى تعالى . دهم قوله : * ( وَسِعَ كُرْسِيُّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * ، ردّ است بر مذهب فلاسفه كه گفتند : عالم خود زمين است و افلاك كه بدان محيط است في ( 10 ) و راى آن چيزى ( 11 )
--> ( 1 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، فق : قايمم ، مب : يعنى توانا و قايم . ( 2 ) . مر و . ( 3 ) . اساس : جهيم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 6 - 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 5 ) . دب ، فق : يا ، آج ، لب : با ( بى نقطه ) . ( 7 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : لا يتناهى . ( 8 ) . مج : لا يتناهى . ( 9 ) . من ، مر بر . ( 10 ) . مج ، وز : و . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز مب : آن دگر چيز .