بودى . پس عفو بكرديم از شما پس از آن تا مگر شما سپاس دارى . [ 77 - ر ] چون داديم موسى را توريت و شكافتن ( 1 ) تا مگر شما راه يافته شوى . اين هفت آيت است خطاب با جهودان و ترسايان عصر رسول - عليه السّلام - و آن كه حق تعالى ياد داد ايشان را نعمتهايى كه بر اسلاف ايشان كرد ، و نعمت بر پدران نعمت شمرد بر فرزندان براى دو وجه را : يكى آن كه اگر آن نعمتها نكردى از نجات ايشان از فرعون و غرق دريا ، ايشان نماندندى و اينان در وجود نيامدندى از پشت ايشان . وجه دوم آن كه : نعمت بر پدران و مفاخر و مناقب ايشان مناقب و مفاخر فرزندان باشد ، براى آن نعمت فرزندان خواند آن را و براى آن تكرار كرد اين كلمات را كه مراد به اين نعمتها جزاء آن نعمتهاست ( 2 ) . * ( وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ ) * ، تفضيل و ترجيح و تزييد نظاير بود ، و نقيض تفضيل تسويت بود ، و تفضيل ايشان بر ديگران به آن ( 3 ) داد كه در دگر آيت شرح داد من قوله : إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِياءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكاً ( 4 ) - الاية ، در ايشان پيغامبران كرد و پادشاهان و ايشان را چيزهايى داد كه جهانيان را نداد ، و منّ و سلوى از آسمان به ايشان فرو فرستاد و فرعون را هلاك كرد و دگر نعمتها كه تفصيل آن در آيات ديگر بخواهد آمدن . قوله : * ( عَلَى الْعالَمِينَ ) * ، اى على عالمي زمانهم ، مراد آن است كه : شما را تفضيل داد بر اهل روزگار خود براى آن كه امّت پيغامبر ما - عليه السّلام - مفضّلاند ( 5 ) برايشان لقوله تعالى : كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ ( 6 ) . * ( وَاتَّقُوا يَوْماً ) * ، عطف است على قوله : * ( اذْكُرُوا ) * ، گفت : نعمتهاى من ياد كنى و

--> ( 1 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق دريا . ( 2 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، وز كه در آن آيت گفت . ( 3 ) . وز : باز . ( 4 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 20 . ( 5 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، وز : آمد . ( 6 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 110 .