كه در او معنى مشارات حاصل است ، كه خرنده بها بدهد و متاع بستاند . و گفته‌اند : معنى « اشتروا » ، « اختاروا » باشد ، چه معنى اختيار ( 1 ) حاصل است اين جا براى آن كه مشترى اختيار متاع مىكند بر بها . و دليل اين در لغت قول اعشى بني ثعلبه است : لقد أخرج الكاعب المشترا ة من خدرها و اشيع القمارا ( 2 ) اى المختارة ، و كقول الاخر : كما اشترى المسلم اذ تنصّرا اى اختار النّصرانيّة على الاسلام . و كلام در وجوه « هدى » رفت ، و در وجوه ضلال بيايد - ان شاء اللَّه تعالى - في قوله : يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ ( 3 ) . قوله : * ( فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ ) * ، اين از جمله مجازات كلام عرب است ، و معنى آن است كه : فما ربحوا في تجارتهم ، سود نكردند ايشان در بازرگانيشان ( 4 ) . عرب گويد : ربح بيعك و خسرت صفقتك و نام ليلك ، معنى آن است كه : ربحت في بيعك و خسرت في صفقتك و نمت في ليلك ، قال اللَّه تعالى : فَإِذا عَزَمَ الأَمْرُ . . . ( 5 ) ، اى عزموا ( 6 ) على الامر ، و قال - عزّ من قائل : بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ . . . ( 7 ) ، اى مكرهم فى اللَّيل و النّهار ، قال الشّاعر : و أعور من نبهان أمّا نهاره فأعمى و أمّا ليله فبصير [ و قال آخر ] ( 8 ) : حارث قد فرّج عنّي غمّي فنام ليلي و تجلَّى همّي اى نمت في ليلي . ابن ابي عبله ( 9 ) در شاذّ خواند : تجاراتهم ، به جمع . * ( وَما كانُوا مُهْتَدِينَ ) * ، يعنى مصيب نبودند در تجارت . و گفته‌اند : هدايت يافته

--> ( 1 ) . آج ، لب ، فق : اختار . ( 2 ) . اساس : به صورت « الغمارا » هم خوانده مىشود . ( 3 ) . سورهء رعد ( 13 ) آيهء 27 . ( 4 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : بازارگانيشان . ( 5 ) . سورهء محمّد ( 47 ) آيهء 21 . ( 6 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : عزموك . ( 7 ) . سورهء سبأ ( 34 ) آيهء 33 . ( 8 ) . اساس : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 9 ) . فق ، مب ، مر : ابن ابى عيله .