از امير المؤمنين على - عليه السّلام - روايت كردند كه او گفت : لكلّ كتاب صفوة و صفوة القرءان حروف التّهجّي ، گفت : هر كتابى را گزيده اى و خالصه اى هست ، و خالصهء قرآن ، اين حروف مقطَّع است . عبد اللَّه عبّاس گويد : قسم است . خداى تعالى سوگند مىخورد ( 1 ) براى آن كه كلام او از اين حروف منظوم است . قولى ديگر از او آن است كه : ثنايى است كه خداى بر خود مىگويد . سعيد جبير گويد : نامهاى خداست اگر مردم تأليف آن بدانند كردن ، نبينى كه « الر » و « حم » و « نون » ( 2 ) چون جمع كنى ( الرحمن ) باشد . قتاده مىگويد : از ( 3 ) نامهاى قرآن است . عبد الرّحمن زيد اسلم مىگويد : نام سورت است . قولى ديگر از عبد اللَّه عبّاس آن است كه : اين حروفى است مأخوذ از نامهاى خداى تعالى ، چنان كه : كهيعص ( 4 ) ، « كاف » از كافى است ، و « ها » از هادى است ، و « يا » از حكيم است ، « عين » از عليم است ، و « صاد » از صادق است . بعضى ديگر گفتند : خداى تعالى عبارت كرد از جملهء حروف هجا به بعضى ، چنان كه گويند : فلان « ا ، ب ، ت ، ث » مىآموزد ، و مراد جمله باشد ، و ابجد مىآموزد و مراد جمله باشد ، و مراد آن است كه : كتاب از اين حروف است - چنان كه برفت - و بر اين ابيات ( 5 ) بسيار استشهاد كردند ، منها ( 6 ) : قلنا لها قفي لنا قالت قاف لا تحسبي إنّا نسينا الايجاف شاعر خواست تا « وقفت » گويد ، به يك حرف قناعت كرد ، گفت : « ق ( 7 ) » ، و عرب عبارت كند از جمله چيزى به بعضى ، نبينى خداى تعالى مىگويد : وَإِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ ( 8 ) ، چون گويند ايشان را ركوع كنى ( 9 ) ، يعنى نماز كنى ( 10 ) ، به ركوع

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها به اين حروف . ( 2 ) . مب : ن . ( 3 ) . دب : اين ، آج ، لب ، فق : آن . ( 4 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 1 . ( 5 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، وز : به ابيات ، مب ، مر : بر اين باب ابيات . ( 6 ) . لب ، فق قول الشّاعر . ( 7 ) . دب ، لب ، فق ، وز : قاف / ق . ( 8 ) . سورهء مرسلات ( 77 ) آيهء 48 . ( 9 ، 10 ) . كنى / كنيد .