عموم را و خصوص را ، و مشترك بود ميان هر دو . و كلام در اين باب از جمله اصول الفقه باشد ، اين جايگه احتمال نكند شرح آن دادن ، چون به موضع حاجت رسيم به دو و آنچه لايق باشد در او گفته شود - ان شاء اللَّه تعالى . فصل در نامهاى قرآن و معانى آن بدان كه : خداى تعالى اين كتاب را در قرآن به چند نام بر خواند : « قرآن » ش خواند و « فرقان » و « كتاب » و « ذكر » و « تنزيل » و « حديث » و « موعظه » و « تذكره » و « حكم » و « ذكرى » و « حكمت » و « حكيم » « مهيمن » و « شافى » و « هدى » و « هادى » و « صراط مستقيم » و « نور » و « حبل » ، و « رحمة » ، و « روح » و « قصص » و « حق » و « بيان » و « تبيان » و « بصاير » و « فصل » و « عصمة » و « مبارك » و « نجوم » و « مجيد » و « عزيز » و « كريم » و « عظيم » و « سراج منير » و « بشير و نذير » و « عجب » و « قيّم » و « مبين » و « نعمة » و « علىّ » و ما هر يكى را بگوييم كه كجاست ( 1 ) . امّا « قرآن » في قوله تعالى : إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلى [ بَنِي إِسْرائِيلَ ( 2 ) . . . و في قوله : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ ( 3 ) . . . ، و امثال او بسيار است ] ( 4 ) . مفسّران خلاف ( 5 ) كردند در معنيش . عبد اللَّه عبّاس مىگويد : مصدر « قرأ يقرأ » است ، چون : رجحان و نقصان و خسران . و معنيش اتّباع بود ، و معنى [ 2 - پ ] تلاوت هم اين باشد براى آن كه خواننده تتبّع حروف مىكند كه ( 6 ) حال خواندن . و قراءت و تلاوت به يك معنى باشد ، و قتاده مىگويد : اصل او « من قرأت الشّى » اذا جمعته و ضممت بعضه الى بعض « ، و اصل او از جمع باشد ، چنان كه عمرو بن كلثوم گفت

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز فق : كجا گفت . ( 2 ) . سورهء نمل ( 27 ) آيهء 76 . ( 3 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 185 . ( 4 ) . اساس : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اختلاف . ( 6 ) . كذا : در اساس ، ديگر نسخه بدلها : در .