نظام موجودات نظام ضرورى و جبرى نيست زيرا هر چند قانون عليت و قانون جبر على و معلولى صحيح است ولى تاثير علت در وجود و در ضرورت معلول تنها در حدوث معلول است و هيچ چيزى بقاء و لا بقاء معلولات را ايجاب نمىكند كسانى كه معلول را در حدوث نيازمند به علت مىدانند نه در بقا و جبر خود به خودى را نيز نفى مىكنند . وجود نظامى ندارد كه ضرورى يا لا ضرورى باشد زيرا وجود حقيقتى است واحد محض و آن حقيقت واحد واجب بالذات است عده اى از عرفا . نظام موجودات نظام وجوبى و ضرورى است زيرا قانون عليت عمومى و قانون جبر على و معلولى و اصل نيازمندى معلول به علت در بقا معتبر است و اين نظام از وجوب ذاتى و وجوب غيرى تاليف يافته است زيرا سلسله منظم علل و معلولات قائم بذات واجب الوجود است كه علت بالذات است حكماء الهى از قبيل ارسطو و ابن سينا و فارابى و غيرهم . نظام موجودات نظام وجوبى و ضرورى است زيرا قانون عليت عمومى و قانون جبر على و معلولى معتبر است و معلول هر چند در بقاء نيازمند به علت نيست ولى باقى ماندن معلول تا نيامدن علت زايل كنند خود به خود و جبرى است و اين نظام از وجوب بالذات و وجوب بالغير تاليف يافته و سلسله علل منتهى مىشود بمحرك اول كه ذات واجب الوجود است برخى از دانشمندان الهى جديد . نظام موجودات نظام ضرورى