السيد الطباطبائي

107

اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )

در يك قطعه ديگر واقع مىشد مانند اينكه فلان شىء خاص كه در فلان گوشه صندوق است در گوشه ديگر آن واقع مىشد يا فلان دانه زنجير كه در اين سر است در آن سر يا در وسط بود . اين طرز تصور طرز تصور ابتدائى و عاميانه اى است كه معمولا افراد از زمان و زمانيات دارند ولى حقيقت اين است كه زمان هويتى مستقل از هويت زمانيات ندارد و بعبارت ديگر زمانيات هويتى خارج از زمان ندارند و هر موجودى از موجودات زمانى مرتبه اى از مراتب حركت و زمان است و فرض موجودى در غير آن مرتبه از زمان كه واقع شده عينا مثل اين است كه فرض كنيم آن موجود آن موجود نباشد و ما در مقاله 10 كه مستقلا از قوه و فعل و حركت و زمان بحث مىكنيم به تفصيل در اطراف اين مطلب عالى و ارجمند بحث مىكنيم و نظريه هاى جديدى كه اخيرا در تاييد اين مطلب از طرف فلاسفه و دانشمندان فيزيكى و رياضى ابراز شده بيان مىكنيم در اينجا به دلائل مخصوص اين مطلب نمىپردازيم فقط براى آنكه خواننده محترم مقصود را واضحتر درك كند با يك تشبيه مطلب را توضيح مىدهيم . زمانيات را با مراتب زمانىشان نبايد به دانه هاى زنجير كه پشت سر يكديگر رديف شده‌اند يا به اشيايى كه در يك صندوق يا اطاق جا داده مىشود تنظير كرد آنچه از اين لحاظ شبيه زمانيات و مراتب زمانى است اعداد و مراتب آنها است . اعداد از يك تا لا نهايت مراتبى را تشكيل داده‌اند و هر عددى مرتبه اى را اشغال كرده كه بموجب آن مرتبه مقدم بر بعضى و مؤخر از بعضى ديگر است مثلا عدد 5 مرتبه اى را بين 4 و 6 و عدد 8 مرتبه اى را بين 7 و 9 واجد است و همچنين . . . حالا ببينيم چه نسبتى بين هر عددى و مرتبه آن عدد است و آيا مرتبه هر عددى خارج از حقيقت آن عدد است يا خارج نيست بلكه مرتبه هر عددى مقوم آن عدد است و بعبارت ديگر اگر يك عدد را در غير مرتبه خودش فرض كنيم مثل آنكه 5 را بجاى 8 و 8 را بجاى 5 فرض كنيم آن عدد خودش خودش است و فقط جايش تغيير كرده يا آنكه در اين فرض آن عدد آن عدد نيست يعنى آيا در اين صورت 5 همان 5 است كه در جاى 8 قرار گرفته و 8 همان 8 است كه در جاى 5 قرار گرفته يا آنكه با فرض تغيير مرتبه ديگر 5 خود 5 نيست بلكه اين 5 فرضى ما همان خود 8 است و 8 فرضى ما همان خود 5 است البته واضح است كه هيچ عددى را با حفظ هويت و ذات در غير مرتبه خودش نمىتوان فرض كرد موجودات زمانى در مراتب زمان عينا از اين قبيل است مثلا سعدى در يك قطعه اى از زمان گذشته بوده و ما در يك قطعه از