1 - عقل يكى از منابع ومدارك احكام است هيچ ديني مانند اسلام با عقل پيوند نزديك نداشته وبراي آن اهميت قائل نشده است . آرى تنها اسلام است كه عقل را يكى از منابع احكام وأساس دين دانسته است . ( 1 ) فقهاء در استنباط احكام به چهار منبع ومدرك تمسك مىكنند : كتاب ، سنت ، عقل واجماع . وميان عقل وشرع رابطه ناگسستنى قائلند كه آن را در اصطلاح خودشان قاعده ملازمه مىنامند ومى گويند : كلما حكم به العقل حكم به الشرع وكلما حكم به الشرع حكم به العقل : هر چه عقل حكم كند ، شرع نيز مطابق آن حكم مىكند ، هر چه شرع حكم كند ، عقل بر طبق آن حكم مىكند . آرى عقل در فقه اسلامى علاوة بر اين كه خود مستقلا منبع ومدرك احكام است در استنباط از ساير منابع ومدارك نيز مددكار خوبى است . پس أصل ( هر چه عقل روا دارد ، شرع هم روا مىدارد ) يك أصل ثابت وديرين است كه هرگز منسوخ نشده ونمى شود . از اين رو پذيرش وارد كردن عقل در حريم دين يكى از جهاتى است كه انطباق اين دين را با مقتضيات زمان آسان كرده ومانع بزرگ جاويد ماندن را از ميان بر مىدارد . 2 - در اسلام براي هر موضوعي حكمي است يكى ديگر از جهاتى كه به اسلام امكان جاويد ماندن مىدهد اين است كه : در قوانين اسلام حكم هيچ موضوعي فروگذار نشده است . البتة اين يك ادعا نيست بلكه يك واقعيت است وبراي كساني كه به أصول فقه اسلام آشنا باشند كاملا روشن مىباشد .

--> 1 - العقل أساس الدين ، جمله اى است از آن حديث بسيار عالي أمير مؤمنان ( ع ) از خود پيامبر أكرم ( ص ) نقل مىكند واين حديث را قاضى عياض در كتاب خود الشفاء بتعريف حقوق المصطفى آورده است .