زيرا اگر در يك مسألة دليل خاص عقلي يا نقلي ( كتاب ، سنت ، عقل واجماع ) وجود داشته باشد حكم آن مسألة طبق مدرك معلوم است ، واگر دليل خاصي در مسألة نبود به قواعد كلى به اصطلاح عموماتى كه در قرآن يا سنت وارد است رجوع مىكنند . چند نمونه از قواعد عامه را به طور اجمال ياد آور مىشويم : الف - قواعد حاكم : در متن مقررات اسلامى يك سلسله قواعد كنترل كننده قرار گرفته است كه فقهاء آن ها را قواعد حاكم مىنامند اين ها قواعدى هستند كه بر سراسر احكام ومقررات اسلامى تسلط دارند وبر همه ى آن ها حكومت مىكنند قاعده لا ضرر ، لا حرج از اين دسته اند در حقيقت اسلام براي قواعد حاكم حق وتو قائل شده ( 1 ) است . در اسلام هر كس در اجراى حقوق واستفاده از امكانات خود آزاد است ولى به موجب قاعده لا ضرر آزادى هر كس تابع محدوديتهائى است كه به وسيله قانون منحصرا به منظور مراعاة حقوق وآزادى هاى ديگران وبراي نظم عمومى وضع گرديده است . فقهاء از اين قاعده كلى حكم صدها موضوع جزئي را استفاده مىكنند . وهم چنين احكام ومقررات اسلامى تا زماني قابل اجراء است كه به مرتبه عسر وحرج برسد ودر صورت حرج حكم برداشته شده وتكليف انسان هم عوض مىشود . ب - در اسلام دو حكم كلى است به اين صورت : أحلت لكم الطيبات وحرمت عليكم الخبائث در اسلام حكم بعضي از خوردنى ها وآشاميدنى ها به طور صريح و

--> 1 - اين قواعد داستان مفصلى دارد أولى از فرمايش پيغمبر أكرم ( ص ) لا ضرر ولا ضرار في الاسلام دومى از آية شريفه : ما جعل عليكم في الدين من جرح استفاده شده است .