سيد علي اكبر قرشي
161
قاموس قرآن ( فارسي )
مطلق بكتاب ديگرى حواله داده كه اطلاعى از آن نداريم . در سيرهء ابن هشام كه در اواخر قرن دوم هجرى نوشته شده اين عبارات هست : « هلك عبد الله ابو رسول الله صلَّى اللَّه عليه و آله » - « هلك ابو طالب - هلك خديجة بنت خويلد » از اين معلوم مىشود كه هلاك در آن عصر بمعنى مرگ عادى بوده است . تباهى و از بين رفتن در آياتى نظير * ( لِيُفْسِدَ فِيها وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ . . . ) * بقره : 205 . * ( رِيحٍ فِيها صِرٌّ أَصابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْه ) * آل عمران : 117 . مراد تباه شدن و از بين رفتن است كه از مصاديق هلاك مىباشد . هلاك بوسيلهء عقوبت بيشتر موارد استعمال آن در قرآن عزيز همان هلاكت بوسيلهء عذاب است مثل * ( وَأَنَّه أَهْلَكَ عاداً الأُولى ) * نجم : 50 . * ( وَكَمْ أَهْلَكْنا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ ) * اسراء : 17 . ناگفته نماند فعل هلك در قرآن مجيد همواره لازم به كار رفته و متعدى آن از باب افعال استعمال شده است ولى در صحاح و اقرب الموارد است كه بنو تميم هلك را متعدى ( نيز ) به كار مىبرند . و نيز ناگفته نماند : كلمهء هلاكت در كلام عرب به كار نرفته ظاهرا آن فقط در افواه معمول شده و مأخذ صحيحى ندارد . هلل : * ( إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَما أُهِلَّ بِه لِغَيْرِ - الله ) * بقره : 173 . اهلال بمعنى بلند كردن صدا است . در مصباح المنير گويد : « اهلّ المولود » بچّه وقت ولادت فرياد كرد . « اهلّ المحرم » شخص محرم صدايش را به تلبيهء احرام بلند كرد . و هر كه آوازش را بلند كند گويند « اهلّ اهلالا » . در مجمع گفته : هلال مشتق است از « استهلّ الصّبى » يعنى بچه در وقت ولادت گريه يا فرياد كرد ، ماه را از آن هلال ناميدهاند كه بديده شدن آن مردم صدا بلند كرده به يكديگر نشان ميدهند . و نيز فرموده : اهلال بلند كردن صدا است به بسم الله