سيد علي اكبر قرشي
139
قاموس قرآن ( فارسي )
پدرى باشند . « كلالة » در آيه مصدر و در موضع حال و « كان » تامّه است و بعيد نيست كه كلالة تميز باشد معنى آيه چنين مىشود : اگر مردى كلاله دار ارث برده شود يا زنى همانطور ، و براى آن مرد يا زن برادرى يا خواهرى است ( مادرى ) براى هر يك از آنها يك ششم مال است و اگر بيشتر از يك نفر شدند آنها در ثلث مال بالسويّه شريكند . اين آيه چنان كه گفته شد در بارهء خواهران و برادران مادرى ميّت است . و آيهء زير در بارهء پدر و مادريها و پدريهاست . * ( يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ الله يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَه وَلَدٌ وَلَه أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَنِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ) * نساء : 176 . يعنى : از تو فتوى ميخواهند بگو خدا در كلاله بشما فتوى ميدهد : اگر مردى بميرد كه فرزند ( و پدر و مادر ) ندارد و او را خواهرى است ( پدر و مادرى يا فقط پدرى كه حكم مادرى در آيهء اول گذشت ) نصف مال براى آن خواهر است و اگر همان خواهر بميرد و فرزند ( و پدر و مادر ) نداشته باشد همهء مال براى برادر اوست ، و اگر دو تا خواهر باشند دو ثلث مال براى آنهاست و اگر برادران و خواهران بودند هر مرد حصه اش برابر دو زن است . بنا بر آنچه گفته شد كلاله وصف وارث است كه محيط بر ميّتاند ولى در لغت وصف ميّت آمده در قاموس گفته : « الكلالة من لا ولد له و لا والد » در مفردات نقل كرده از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله از كلالة پرسيدند فرمود : كسى است كه مرده و فرزند و پدر و مادر ندارد ، « من مات و ليس له ولد و لا والد » و هر دو قول صحيح است و كلاله مصدرى است جامع به وارث