آورند عذاب برداشته خواهد شد و موسى اين وعده را بفرعونيان فرموده بود . لذا گفتند : اى موسى پروردگارت را با آن وعده كه به تو داده بخوان اگر عذاب را از بين بردى حتما به تو ايمان مياوريم . نظير اين ، آيهء ديگرى است كه فرموده * ( وَقالُوا يا أَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنا لَمُهْتَدُونَ ) * زخرف : 49 . 2 - * ( وَما يُضِلُّ بِه إِلَّا الْفاسِقِينَ . ) * * ( الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ الله مِنْ بَعْدِ مِيثاقِه وَيَقْطَعُونَ ما أَمَرَ الله بِه أَنْ يُوصَلَ . . . ) * بقره : 26 و 27 . تعبير * ( عَهْدَ الله مِنْ بَعْدِ مِيثاقِه ) * در آيات ديگر نيز آمده است ميثاق گرچه بمعنى پيمان اكيد و ما يوثق به آمده ولى مانعى ندارد كه مصدر ميمى هم باشد چنان كه در جوامع الجامع اشاره كرده « ميثاق » در آيهء فوق مصدر و بمعنى محكم كردن يا محكم شدن است . به نظر ميايد مراد از عهد الله هدايت تكوينى باشد كه در وجود هر فرد بوديعه گذاشته شده و مراد از ميثاق عهد محكم شدن آن بوسيلهء انبياء و اوصياء باشد يعنى فاسقين كسانىاند كه هدايت تكوينى و درك فطرى خود را پس از آنكه بوسيلهء انبياء محكم شده ، ميشكنند ، آنوقت « يَقْطَعُونَ وَيُفْسِدُونَ » بيان نقص عهد است « ميثاق » را مىشود مصدر از براى فاعل گرفت و فاعلش خداست و نيز جايز است كه از براى مفعول باشد چنان كه همانطور ترجمه شد . ناگفته نماند : همهء مردم از هدايت تكوينى برخورداراند * ( فِطْرَتَ الله الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها ) * روم : 30 . و انبياء براى ميثاق و تقويت همان فطرت آمده‌اند . 3 - * ( تِلْكَ الْقُرى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبائِها وَلَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ كَذلِكَ يَطْبَعُ الله عَلى قُلُوبِ الْكافِرِينَ . ) * * ( وَما وَجَدْنا لأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَإِنْ وَجَدْنا أَكْثَرَهُمْ لَفاسِقِينَ ) * اعراف 101 - 102 . در مجمع « عهد » را وفا بعهد معنى كرده و فرموده : گويند « فُلانٌ