سيد علي اكبر قرشي

104

قاموس قرآن ( فارسي )

تعالى ثابت و نامتغيّر است در اين صورت مراد از غضب خدا كه در بسيارى از آيات آمده چيست ؟ تديّر در آيهء گذشته و در صدر آن * ( وَلا تَطْغَوْا فِيه فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي ) * مخصوصا بقرينهء « حلول » نشان ميدهد كه غضب خدا همان انتقام و بلا و عذاب است كه در اثر بدكارى در دنيا و آخرت بر شخص وارد مىشود . محقّقين گويند : چون غضب در خدا به كار رود مراد از آن فقط انتقام است . در كافى ج 1 ص 101 باب « الارادة انّها من صفات الفعل . . . » نقل شده كه راوى گويد : در مجلس امام باقر عليه السّلام بودم عمرو بن عبيد وارد شد و گفت : فدايت گردم خدا فرمايد * ( وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْه غَضَبِي فَقَدْ هَوى ) * آن غضب چيست ؟ امام فرمود : « هُوَ الْعِقابُ يا عَمْرُو انَّه مَنْ زَعَمَ انَّ الله قَدْ زالَ مِنْ شَىْءٍ الى شَىْءٍ فَقَدْ وَصَفَه صِفَةَ مَخْلُوقٍ وَانَّ الله تَعالى لا يَسْتَفِزُّه شَىْءٌ فَيُغَيِّرُه » يعنى غضب خدا عقاب او است اى عمرو هر كه پندارد خدا از حالى بحالى در ميايد او را با صفت مخلوق وصف كرده خدا را چيزى تحريك نميكند تا او را تغيير دهد . و در ضمن روايت ديگر همان باب امام صادق عليه السّلام در جواب زنديقى فرمود : « . . . فرضاه ثوابه و سخطه عقابه من غير شىء يتداخله فيهيّجه و ينقله من حال الى حال . . . » رضاى خدا ثواب خدا و سخط خدا انتقام خداست بىآنكه چيزى در خدا تأثير كرده و او را از حالى بحالى در آورد . اين دو روايت با چند روايت ديگر در همين مضمون در توحيد صدوق عليه الرحمة باب 26 نقل شده ولى در روايت دوم بجاى زنديق « رجلا » نقل شده است . غض : كم كردن صدا و كم كردن نگاه چشم . عبارت راغب چنين است : « الغضّ : النقصان من الطرف و الصوت . . . » در مجمع البيان فرموده : اصل غضّ بمعنى نقصان است گويند :