سيد علي اكبر قرشي
94
قاموس قرآن ( فارسي )
و « اشياء » چهار بار ( المعجم المفهرس ) شيب : سفيد شدن موى همچنين است مشيب ( راغب ) « شاب الرجل يشيب شيبا : ابيض شعره » * ( « إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً » ) * مريم : 4 . آن در آيه كنايه از پيرى است . شيب بكسر اول . در آيهء * ( « يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيباً » ) * مزمّل : 17 . جمع اشيب بمعنى پيران ، موسفيدان است ( مجمع ) * ( « ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفاً وَشَيْبَةً » ) * روم : 54 . سپس از بعد ضعف طفوليت قدرت و نيروى جوانى داد ، آنگاه از بعد جوانى ناتوانى و پيروى قرار داد . صحاح از اصمعى نقل مىكند : شيب سفيدى موى و مشيب وارد شدن بدان وقت است . شيخ : پير . بقولى از چهل سالگى و بقولى از پنجاه و بقولى از پنجاه و يك تا آخر عمر است و بقولى تا هشتاد است ( اقرب ) * ( « يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَه أَباً شَيْخاً كَبِيراً » ) * يوسف : 78 . جمع آن در قرآن شيوخ آمده * ( « ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً » ) * غافر : 67 . شيد : بفتح ( ش ) گچ كارى كردن . بالا بردن . و آن بكسر ( ش ) گچ و نحو آن است ( اقرب ) * ( « وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ » ) * حج : 45 . يعنى اى بسا چاه كهنهء بى آببر و اى بسا قصر بلند يا گچ كارى شده * ( « أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ » ) * نساء : 78 . راغب گويد : « شيّد قواعده » يعنى پايه هاى آن را محكم كرد گوئى با گچ بنا كرده . بروج مشيّده يعنى برجهاى محكم يا مرتفع . شيع : بفتح ( ش ) آشكار شدن . شياع : پيروى كردن . در اقرب الموارد هست « شاعَ الْخَبَرُ يَشيعُ شَيْعاً وَشُيُوعاً . . . ذاعَ وَفَشا - شاعَ فُلاناً شِياعاً : تَبَعَه » * ( « إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ » ) * نور : 19 . آنان كه دوست دارند فحشاء در ميان مؤمنين شايع و آشكار شود آنها را عذابى است دردناك .