استخراج رأى است از مستشار زيرا كه از او اخذ مىشود . * ( « فَإِنْ أَرادا فِصالًا عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَتَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما » ) * بقره : 233 . * ( « فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ » ) * آل عمران : 159 . خطاب به حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله است كه در نحوهء اجراى كار با آنها مشورت كند . ايماء و اشاره هر دو بيك معنى است خواه با دست باشد يا با چشم و ابرو و غيره * ( « فَأَشارَتْ إِلَيْه قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا » ) * مريم : 29 . ظاهرا اين از براى آنست كه در اشاره يكنوع ايضاح و تبيين هست . شورى * ( « وَالَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقامُوا الصَّلاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ » ) * شورى : 38 . يعنى آنان كه دستور خدا را اجابت كرده و نماز به پا داشتند و كارشان در ميان آنها بمشورت است و از آنچه داده‌ايم انفاق مىكند . شورى اسم است بمعنى مشورت و بقول راغب : شورى كارى است كه در آن مشورت ميكنند . اين آيه و آيهء * ( « وَشاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ » ) * كه گذشت موضوعيّت شورى را در اسلام معيّن مىكند ولى بموجب آيهء * ( « وَما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى الله وَرَسُولُه أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ الله وَرَسُولَه فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا مُبِيناً » ) * احزاب : 36 . و نيز بضرورت دين ، شورى در نحوهء اجراء امور دينى است نه در اصول و احكام ، آنچه از جانب خدا تعيين شده نميشود با مشورت آن را از بين برد و يا تغيير داد ، مثلا دستور جنگ و دفاع از جانب خدا صادر شده ، آنوقت دربارهء آن مشورت مىشود چنان كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در جنگ « احد » با مسلمانان مشورت كردند كه در مدينه با دشمنان بجنگيم يا در خارج از آن ؟ و چون اكثريّت خارج را تصويب كردند و مصلحت ديدند آنحضرت به « احد » تشريف بردند . چنان كه از كارهاى ديگر آنحضرت و همچنين از كارهاى على عليه السّلام روشن