سيد علي اكبر قرشي

326

قاموس قرآن ( فارسي )

« المرئة عرضة للنّكاح - الدّابّة عرضة للسّفر - الغذاء عرضة للاكل » راغب گفته است : « العرضة ما يجعل معرضا للشّىء » . ظاهرا مراد از آن در آيه اين است كه خدا را معرض و مورد قسم قرار بدهند در عدم انجام كارهاى نيك . يعنى : خدا را معرض سوگندهاى خويش قرار ندهيد سوگندهائيكه ياد كرده‌ايد تا نيكى و تقوى و اصلاح بين الناس نكنيد زيرا خدا دوست ندارد نام او وسيلهء امتناع از نيكى باشد . در تفسير عياشى از امام باقر و صادق عليهما السلام دربارهء آيه نقل شده . . . آن اين است كه كسى سوگند ياد مىكند تا با برادرش سخن نگويد و نظير آن يا با مادرش تكلم نكند « قال : يعنى الرّجل يحلف ان لا يكلَّم اخاه و ما اشبه ذلك او لا يكلَّم امّه » . در حديث ديگر در مجمع و تفسير عيّاشى از ايّوب خزّاز از امام صادق عليه السّلام نقل شده ميفرمود : به خدا قسم ياد نكنيد ، نه راست و نه دروغ كه خدا فرمايد * ( « وَلا تَجْعَلُوا الله عُرْضَةً لأَيْمانِكُمْ » ) * و چون مردى از مردى در بارهء اصلاح استمداد كند كه ميان او و شخص ديگر سازش دهد ، نگويد : من قسم ياد كرده‌ام كه اين كار نكنم آن است قول خدا * ( « وَلا تَجْعَلُوا الله عُرْضَةً لأَيْمانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ » ) * . روايت دوم مفيد دو مطلب است يكى نهى از مطلق قسم ديگرى نهى از قسم خوردن كه كار نيك نكند . * ( « وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ » توبه : 76 . اين تعبير در چند آيهء ديگر آمده است شايد مراد از * ( « تَوَلَّوْا » ) * اعراض ظاهرى و از * ( « مُعْرِضُونَ » ) * اعراض قلبى باشد يعنى : برگشتند و عمل نكردند در حالى كه در دل نيز از آن اعراض كرده و به آن بىاعتنا بودند . عرف : معرفت و عرفان بمعنى درك و شناختن است . * ( « فَدَخَلُوا عَلَيْه فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَه مُنْكِرُونَ » ) * يوسف : 58 . بر يوسف داخل شدند يوسف آنها را شناخت در حالى كه آنها او را نمىشناختند .