* ( ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ » ) * مدثر : 21 و 22 . معنى آيه در « بسر » گذشت . راغب گفته : علت عبوسى تنگى نفس است يعنى چيزى را ناپسند ميدارد و در اثر ناراحتى درون چهره درهم ميكشد . عبوس : ترشرو * ( « إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً » ) * انسان : 10 . عبوس در آيه صفت يوم واقع شده چنان كه عسير در آيهء * ( « فَذلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ » ) * مدثر : 9 . * ( « وَكانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً » ) * فرقان ، 26 . گويند « ليلك قائم نهارك صائم » در آيهء نيز يوم با صفت اهل آن موصوف شده است . و يا يوم در اثر شدت بشير عبوس تشبيه شده . ولى فرض اول بهتر است مثل * ( « إِذا أَخَذَ الْقُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ » ) * هود : 102 . [ نزول سورهء عبس ] * ( « عَبَسَ وَتَوَلَّى . أَنْ جاءَه الأَعْمى . وَما يُدْرِيكَ لَعَلَّه يَزَّكَّى . أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَه الذِّكْرى . أَمَّا مَنِ اسْتَغْنى . فَأَنْتَ لَه تَصَدَّى . ) * * ( وَما عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى . وَأَمَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى . وَهُوَ يَخْشى . فَأَنْتَ عَنْه تَلَهَّى . كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ » ) * عبس : 1 - 11 . ظهور اين آيات بىشك در ملامت است كه شخص در ارشاد مردم ميان غنى و نابينا فرق گذاشته و بنابينا با آنكه در صدد اخذ حكم و عمل به آن بوده اعتنا نشده و بغنى اعتنا شده است . دربارهء نزول آيات در مجمع فرموده : گفته شده : عبد اللَّه بن امّ مكتوم كه نابينا بود پيش رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله آمد و آنحضرت با عتبة بن ربيعه ، ابا جهل ، عباس بن عبد المطلب ، ابىّ بن خلف و امية بن خلف صحبت ميكرد باميد آنكه اسلام آورند . عبد اللَّه صدا زد يا رسول از آنچه خدا تعليمت كرده بر من بخوان و تعليم كن پيوسته اين كلام را تكرار ميكرد و نميدانست كه آنحضرت با آن قوم سخن ميگويد تا كراهت در قيافهء آنحضرت ظاهر شد بواسطه قطع شدن كلامش و در دل گفت : اين بزرگان مكَّه گويند پيروان او فقط نابينايان و بردگانند ، لذا به او اعتنائى نكرد ، و با آنها بسخنش ادامه داد .