سيد علي اكبر قرشي
286
قاموس قرآن ( فارسي )
در نتيجه آيات فوق نازل شد آنحضرت پس از آن عبد اللَّه را احترام ميكرد و ميفرمود : آفرين بر كسى كه خدايم دربارهء او ملامتم كرده و ميفرمود : حاجتى دارى ؟ از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده : « كان رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله اذا رأى عبد اللَّه بن امّ مكتوم قال : مرحبا مرحبا لا و اللَّه لا يعاتبنى اللَّه فيك ابدا و كان يصنع به من اللَّطف حتّى كان يكفّ عن النّبىّ صلَّى اللَّه عليه و آله ممّا يفعل به » يعنى از آمدن بحضور آنحضرت خوددارى و حيا ميكرد . اهل سنت نيز در كتب حديث و تفسير نزديك به آن نقل كردهاند و همه حكايت دارد كه ملامت دربارهء رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله است . سيّد مرتضى علم الهدى رحمه اللَّه بنقل مجمع فرموده : ظهور آيه دلالت ندارد كه آن راجع به حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله باشد و آن خبر محض است كه به صاحب آن تصريح نشده بلكه دلالت دارد كه مراد غير آنحضرت است زيرا عبوس بودن از صفات آنحضرت با كفّار هم نيست كجا مانده با مؤمنين مسترشدين ، وانگهى توجّه باغنيا و غفلت از فقراء از اخلاق كريمهء آنحضرت بدور است . . . پس ظاهر آنست كه مراد از * ( « عَبَسَ وَتَوَلَّى » ) * غير آنحضرت است از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده : آيه دربارهء مردى از بنى اميّه نازل شده كه در محضر آنحضرت بود عبد اللَّه بن امّ مكتوم آمد ، وى چون او را ديد خود را كنار كشيد و رو ترش كرد و اعراض نمود ، خداوند حال او را حكايت كرد و رفتارش را ناپسند دانست . در تفسير برهان از على بن ابراهيم نقل كرده : سوره دربارهء عثمان و ابن امّ مكتوم مؤذّن رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نازل شد ، او نابينا بود محضر آنحضرت آمد ، عثمان و اصحاب حاضر بودند ، حضرت او را بر عثمان مقدّم كرد ، عثمان ابرو در هم كشيد تا آيات نازل شد . مرحوم فيض در صافى فرموده : آنچه شهرت يافته كه آيات دربارهء