سيد علي اكبر قرشي
214
قاموس قرآن ( فارسي )
بمعنى مزه آمده مثل شورى و شيرينى . * ( « فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا » ) * احزاب : 53 . پس چون در خانهء رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله طعام خورديد متفرق شويد . * ( « وَأَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُه » ) * محمد : 15 . طعم در اين آيه بمعنى مزه است . به نظر بعضى طعم در آشاميدن نيز به كار ميرود آيهء * ( « فَمَنْ شَرِبَ مِنْه فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْه فَإِنَّه مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِه » ) * بقره : 249 . را شاهد آوردهاند كه طالوت بلشكريان خويش گفت : هر كه از آن نهر بنوشد از من نيست و هر كه ننوشد از من است . مىشود آيهء * ( « وَلا طَعامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ » ) * حاقه : 36 . را نيز شاهد آورد بنا بر آنكه غسلين چرك و مايع است . ولى طبرسى رحمه اللَّه * ( « لَمْ يَطْعَمْه » ) * را چشيدن معنى كرده و در كتب لغت آمده : « طعم الشىء طعما : ذاقه » معنى آيه چنين مىشود : هر كه آن را نچشد از من است . الميزان و المنار نيز چشيدن گفتهاند . على هذا * ( « إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ » ) * استثنا است از * ( « فَمَنْ شَرِبَ » ) * يعنى : هر كه از آن بنوشد از من نيست مگر كسى كه با دست بخورد . و هر كه از آن نچشد از من است . وجود * ( « مَنْ لَمْ يَطْعَمْه . . . » ) * ميان مستثنى و مستثنى منه معنى كلام را عوض كرده ، اگر آن نبود معلوم ميشد كه نوشندگان از طالوت نيستند و با دست خورندگان از او هستند ولى با ملاحظهء جملهء فوق لشكريان سه گروه ميشوند : خورندگان . نچشندگان . با دست خورندگان . گروه سوم از گروه اول خارج شدهاند ولى دخولشان بگروه دوم معلوم نيست . و محتمل بود كه در جنگ استقامت نكنند . ( از الميزان ) . و در آيهء * ( « . . . إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ » ) * ظاهرا نظر بغذائيت آنست نه به مايع بودن بدليل آنكه در آيهء بعدى فرموده : * ( « لا يَأْكُلُه إِلَّا الْخاطِؤُنَ » ) * و گرنه « لا يشربه » ميامد . ولى در آيهء : * ( « لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا . . . » ) * مائده : 93 . اگر راجع بعدم جناح در خمر قبل