دخان كه در آيهء * ( فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ ) * دخان : 10 . آمده ، و نزول آخرين كتاب آسمانى گفته‌اند . باحتمال بعضى از بزرگان علامات قيامت خلقت انسان و تقسيم او به نيكان و بدان و آمدن مرگ برايشان است . نگارنده احتمال قوى مىدهم كه مراد از ساعت مرگ است نه قيامت و كلمهء « بغتة » نيز حاكى از آنست . و در آيات بعدى كه دنبالهء همين آيه است آمده * ( فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ . . . ) * و علامات مرگ عبارتاند از پيرى ، سفيدى موها تقليل قوا و غيره در بعضى از احاديث كه مطالبى راجع بقيامت و ظهور امام زمان عليه السّلام آمده و شرايطى بيان فرموده‌اند ظاهرا ربطى به اين آيه ندارد . و در « ساعة » گذشت كه آن بمعنى مرگ نيز آمده است . ناگفته نماند شرط ( بر وزن فلس ) چيزى است كه وجود چيزى بر آن بسته است و تحقق شرط علامت تحقق مشروط است از اين لحاظ در شرط ( بر وزن فرس ) نيز معناى اصلى ملحوظ است . شرع : راه آشكارا « شرعت له طريقا » يعنى راهى به او نمودم و آشكار كردم . شرع در اصل مصدر است سپس اسم شده به راه آشكار و به آن شرع ( بفتح و كسر اول ) و شريعت گفته شده و بطور استعاره به طريقهء خدائى اطلاق شده است ( راغب ) . در مجمع فرموده : شرعه و شريعت هر دو يكى است و آن طريقهء واضحه است و اصل آن بمعنى ظهور مىباشد . * ( ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَةٍ مِنَ الأَمْرِ فَاتَّبِعْها وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ) * جاثية : 18 . سپس تو را در راه آشكارى از امر دين قرار داديم از آن پيروى كن و از هواهاى نادانان پيروى نكن . * ( شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه ) * شورى : 13 . يعنى براى شما از دين آنچه بنوح