* ( بَيْنَ النَّاسِ » ) * بقره : 224 . و نيز بمعنى اصلاح و شايسته كردن چيزى است . مثل * ( « كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بالَهُمْ » ) * محمد : 2 . يعنى سيّئاتشان را تكفير و حالشان را اصلاح كرد . * ( « وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ » ) * احقاف : 15 . يعنى براى من در فرزندانم صلاح ايجاد كن و * ( « عَلَيَّ » ) * دلالت دارد كه اصلاح به نحوى باشد كه او نيز منتفع گردد و آنها به پدر خويش نيكوكار باشند مثل * ( « وَوَهَبْنا لَه يَحْيى وَأَصْلَحْنا لَه زَوْجَه » ) * انبياء : 90 . و نحو * ( « رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ » ) * فرقان 74 . صالحات * ( « الْمالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَالْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَخَيْرٌ أَمَلًا » ) * كهف : 46 . ظاهرا مراد از باقيات صالحات تمام اعمال و كارهاى خير است و غرض از بقا باقى ماندن نزد خداست نه اينكه غرض از بقا باقى ماندن در دنيا پس از مردن شخص باشد و منظور از باقيات فقط آثار نيك باشد . زيرا بقاء تمام اعمال از ضرورت اسلام است * ( « وَكُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوه فِي الزُّبُرِ . وَكُلُّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ » ) * قمر : 52 و 53 . [ اعمال صالحه ] آيا مراد از « صالحات » در عناوين * ( « آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ » ) * كه كرات و مرات در قرآن مجيد آمده كارهائى است كه شرع آنها را شخصا بيان فرموده و يا هر عمل صالح مطابق عدل و انصاف مورد رضاى حق است خواه در شرع بالخصوص بيان شده باشد يا نه . مخفى نماند * ( « عَمِلُوا الصَّالِحاتِ » ) * كه بيشتر از پنجاه بار در قرآن ذكر شده در همهء آنها توأم با * ( « آمَنُوا » ) * يا * ( « وَهُوَ مُؤْمِنٌ » ) * يا نظير آن دو است مگر در آيه * ( « إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ » ) * هود : 11 . كه قطعا در آن نيز ايمان منظور است . پس بى شك عمل صالح پيش خدا در صورتى مؤثّر و مقرب است كه توأم با ايمان به خدا باشد و در غير