سيد علي اكبر قرشي
45
قاموس قرآن ( فارسي )
هزاران و ربّى بمعنى هزار است . و « كايّن » كلمهء تكثير مىباشد ( الميزان ) يعنى : چه بسا پيغمبر كه بسيارى از مخصوصان خدا همراه وى كارزار كردند . اين كلمه فقط يك بار در قرآن آمده است . در اقرب الموارد و قاموس گفته ربّى واحد ربّيون بمعنى هزاران نفر است . ربّانيّون : * ( « وَلكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَبِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ » ) * آل عمران : 79 . بعقيدهء طبرسى ربّان وصف است مثل عطشان و سكران بمعنى تربيت كننده و آن مختار اقرب الموارد و قاموس است على هذا معنى آيه چنين مىشود : و ليكن تربيت كنندگان باشيد كه كتاب را تعليم ميكنيد و درس ميخوانيد . در نهج البلاغه حكم 147 . فرموده « النّاس ثلثة فعالم ربّانىّ و متعلم على سبيل نجاة » از مقابلهء متعلم بدست ميايد كه ربّانى وصف و بمعنى مربى است . همچنين در خطبهء 106 . آمده « فاستمعوه من ربّانيّكم و أحضروه قلوبكم » از اين نيز بدست ميايد كه ربّانى وصف است . بعقيدهء بعضىها ربّانى منسوب برب و الف و نون براى تفخيم و تكثير است نه براى وصف مثل لحيانى كه بمعنى كثير اللحيه است و ربّانى كسى است كه مخصوص به خدا باشد و به غير او مشغول نشود اين سخن را الميزان اختيار كرده و در اقرب الموارد و مفردات در ضمن چند وجه نقل شده است ولى قول مجمع به نظر نگارنده اصح است و با آيات قرآن بهتر ميسازد . اين كلمه سه بار در قرآن آمده است : مائده : 44 و 63 . آل عمران : 79 . ربائب : جمع ربيبه و آن نادخترى است در مجمع گويد علت اين تسميه آنست كه شوهر دوّمى زن ، او را تربيت مىكند و ربيبه بمعنى مربوبه است مثل قتيله بمعنى مقتوله . * ( « وَرَبائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ . . . » ) * نساء : 23 . يعنى ربيبه هاى شما كه در كنار شمايند برايتان حرام ميباشند . در فقه اسلامى روشن است كه