چنان كه آمده * ( « قُلْ سِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ الله يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الآخِرَةَ إِنَّ الله عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ) * عنكبوت : 20 . آيه صريح است در اينكه گردش و كاوش در زمين شروع خلقت را به انسان خواهد فهماند و آخرت را نيز مىشود از آن قياس گرفت . با گردش در زمين خواهيم ديد چگونه باكتريهاى هوا بباتلاقها ريخته مبدل بكرمها ميشوند . ملخها چگونه نوك دم خود را به زمين فرو برده و در آن تخم مىريزند و آنگاه مبدل بكرم سپس بپروانه و آنگاه بملخ ميشوند . ميتوان از اينها پى برد و احتمال داد كه موجودات زنده در ابتدا به صورت تخم آفريده شده و آنگاه بزرگ گشته و شروع بتكثير كرده‌اند و نيز با كاوش در طبقات زمين ميتوان بقهقرى برگشت و اسرار صنع خدا را بدست آورد چه صريح است دستور خدا و چه كم است عبرت و عمل ما ! ! ! . سيل : جارى شدن « سال الماء سيلا و سيلانا : جرى » ايضا اسم آمده يعنى آبيكه ميايد و باران آن در جاى ديگر باريده ( راغب ) * ( « فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ » ) * سباء : 16 . رجوع شود به « عرم » * ( « فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً » ) * رعد : 17 . اساله : ذوب كردن * ( « وَأَسَلْنا لَه عَيْنَ الْقِطْرِ » ) * سباء : 12 . قطر را مس گفته‌اند يعنى چشمه و معدن مس را براى او ذوب كرديم اساله حالتى است كه در مذاب بعد از ذوب شدن پيدا مىشود . گويا منظور آنست كه او را وسيله داديم تا مس را ذوب كند و مانند چشمه جارى شود در جوامع الجامع اين تسميه را باعتبار ما يؤل دانسته است . سيناء : شبه جزيره ايست ما بين درياى مديترانه و كانال سوئز و فلسطين و خليج عقبه و ايضا سيناء كوهى است در آن شبه جزيره بنام حوريب ( اعلام المنجد ) در دعاى سمات هست : و سخن گفتى بوسيلهء آن با بنده ات